Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
EYE heeft historisch bioscooporgel
Score 167, 13 07 2012



HISTORISCH BIOSCOOPORGEL IN EYE AAN HET IJ
Onlangs werd het nieuwe gebouw van het Nederlands Filmmuseum, sinds enkele jaren EYE geheten, feestelijk geopend door koningin Beatrix. Het futuristische gebouw aan de oever van het IJ in Amsterdam herbergt enkele grote filmzalen, expositieruimtes, een winkel en meerdere ruimtes ter verpozing met een spectaculair uitzicht op het IJ en de stad. De programmering uit het oude gebouw in het Vondelpark wordt voortgezet aan het IJ. Deel van het programma was en is de reeks Cinema Concerten op de zondagmiddag. Een nieuwe aanwinst van EYE is een historisch orgel uit 1929.

Verantwoordelijk voor de programmering van de Cinema Concerten is Martin de Ruiter die ook als bandoneonspeler optreedt en tijdens de concerten regelmatig de piano bespeelt. Ook componeert hij muziek voor zwijgende films zoals The Spanish Dancer, een stille film uit 1923 die prominent onderdeel uitmaakte van het feestelijke programma bij de opening van het nieuwe gebouw. Pronkstuk van de grote zaal is een bioscooporgel uit 1929. De Ruiter: ʽHet is een historisch orgel dat gebouwd werd voor de Passagebioscoop in Den Haag. Daar is het ingebouwd geweest van 1929 tot 1985. EYE heeft het een poosje geleden gekocht en het is toen helemaal gerestaureerd en hier ingebouwd.ʼ Van het orgel staat alleen de speeltafel op het podium. Waar is de rest? De Ruiter: ʽHet orgel zelf, alle pijpen etc., zitten aan de zijkant van de zaal. Daar zit nu doek voor. Dus je hoort het wel, maar je ziet het niet. Een iets overijverige interieurdesigner heeft dat helemaal dichtgebouwd. Het wordt weer iets opengewerkt zodat je ook vanuit de zaal een deel van het orgel kunt gaan zien.ʼ

Restauratie

Het orgel is lange tijd niet in gebruik geweest en is daarom geheel gerestaureerd door de firma De Wit & Zn. in Nieuw Vennep. De restauratie bestond onder meer uit het nazien op lekkage van de windladen, het voorzien van nieuw leer van de vele balgjes, het vervangen van de zwelkastmechanieken, het demonteren van de speeltafel, het controleren van het pijpwerk (metaal en hout), het vernieuwen van bekabeling, het afstellen van speelhulpen zoals xylofoon, trommels, buisklokken etc. Dit orgel beschikt over standaard pijpwerk maar heeft daarnaast ook veel geluidseffecten (sirenes, slagwerk, vogeltjes, trein) zoals men mag verwachten van een bioscooporgel.

Maar er werd nog meer gesleuteld aan één van de weinige overgebleven filmorgels in Nederland.  De elektrische schakelingen in het orgel werden tijdens de restauratie omgebouwd naar elektronische die ‘MIDI-compatibel’ zijn, wat wil zeggen dat ze middels de computer aangestuurd en geprogrammeerd kunnen worden. Het wezenlijke historische karakter van het orgel wordt hierdoor niet aangetast, wel levert dit, naast veel meer betrouwbaarheid in het dagelijks gebruik, veel nieuwe mogelijkheden op. Bovendien levert dit een schat aan mogelijkheden op voor de educatieve projecten voor het primair en voortgezet onderwijs.

Wie gaat het orgel bespelen? De Ruiter: ʽWe hebben nog geen vaste bespeler. Voor de openingsvoorstelling heb ik een organist gevraagd. Maar er zijn enkele organisten in Nederland en in Duitsland die zich nog echt bezighouden met de begeleiding van stille films. En die ga ik uitnodigen om bij ons te komen spelen. Ik denk dat we tot een kleine pool organisten komen die het instrument kennen en die ook het metier van filmbegeleiding kennen of de komende tijd gaan leren.ʼ

Zondagmiddag

De vertoning van stille films met live muziek - een historische traditie zoals we die kennen uit theaters als Tuschinski (Amsterdam), het Passage Theater (Den Haag) en het Rembrandt Theater (Utrecht) - is straks een vast programmaonderdeel van EYE, onder andere in de serie Cinema Concerten en Cinema Jazz Concerten. De Ruiter: ʽDe tweede zondag van de maand is Cinema Concert, dat is meer de klassieke benadering en elke vierde zondag van de maand zijn de Cinema Jazz Concerten, dat is eigenlijk een jazzmuziekdag.ʼ Hoe selecteert De Ruiter de te vertonen films? ʽEen groot deel van de films laat ik komen uit ons eigen archief, de collectie. En voor speciale titels haal ik films van buiten. Ik probeer een mix te maken van de grote titels zoals Metropolis, Nosferatu en Blackmail en de minder bekende titels. Maar nu, zeker voor de beginperiode hier in EYE, begin ik meer met de wat grotere titels om een groter publiek op te bouwen.ʼ Ook voor EYE spelen kosten en baten een rol. In het Vondelpark beschikte men over twee zaaltjes van 80 stoelen terwijl het IJ-gebouw vier zalen omvat waaronder de grote zaal met 300 stoelen. ʽEn die moeten natuurlijk wel vol zitten. Tot nu toe waren alle voorstellingen helemaal uitverkocht, dus het begin is goed. Ik heb er wel goede hoop in trouwens, want ik heb ook afgelopen jaren weer gemerkt dat er veel interesse is in dit soort voorstellingen: stille film met live muziek. Mensen komen daarvoor.ʼ

Op de site van EYE (www.eyefilm.nl) kan het programma worden geraadpleegd. Deze maand worden Submarine (1928) van Frank Capra (13 mei) en De man met de camera (1929) van Dziga Vertov (27 mei) vertoond. De voorstellingen beginnen steeds om 16.00 uur.

PS

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 167
Andere artikelen:
Boekbespreking - Filmjaarboek 2011/2012
Frank Skinner - Portret
EYE heeft historisch bioscooporgel
Helge Slikker - Interview
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy