Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Dimitri Tiomkin - Portret
Score 169, 10 09 2012



Een passend eerbetoon aan Dimitri Tiomkin


Onlangs verscheen een cd van een concert met muziek van Dimitri Tiomkin waardoor deze opnieuw in de schijnwerpers is komen te staan. De in Rusland geboren componist werd gehuldigd met muziek van zijn bekende scores voor The Alamo, The High and the Mighty, High Noon en andere films. Het concert werd uitgevoerd door het London Symphony Orchestra, gedirigeerd door Richard Kaufman die de muziek van de Hollywood-componist erg bewondert. Hij en andere medewerkers van het concert, Patrick Russ en Warren Sherk, denken terug aan Tiomkin en zijn muziek.

Dimitri Tiomkin (1894-1979) is geen onbekende voor Richard Kaufman, dirigent van het concert dat in het Barbican in Londen plaatsvond op 27 oktober 2011. Kaufman groeide min of meer op met de vele composities van de flamboyante componist die behoort tot de grote filmcomponisten uit de gouden jaren van Hollywood. Kaufman: ʽAl op jonge leeftijd luisterde ik naar filmmuziek. Enkele voorbeelden daarvan waren Friendly Persuasion, The Alamo, High Noon en de tv-serie Rawhide en zo leerde ik de prachtige thema's kennen die Dimitri Tiomkin had geschreven. Ik begon met viool spelen toen ik zeven was. Mijn ouders kochten in die tijd soundtrack elpees en als ik die draaide speelde ik mee zonder de noten te kennen. In feite speelde ik gewoon terwijl ik de noten zelf bedacht en zo probeerde ik met de andere muzikanten mee te doen. Ik herinner me dat ik dat bij enkele elpees deed waaronder die van The High and the Mighty. Ik geloof niet dat ik de naam Dimitri Tiomkin net zo goed kende als zijn thema's. Pas toen ik ouder werd associeerde ik zijn muziek met zijn persoon.ʼ Wat maakte zijn muziek zo bijzonder? ʽIk denk dat Tiomkin om verschillende redenen een opmerkelijk filmcomponist was. Ten eerste schreef hij prachtige melodieŽn. Hij schreef muziek voor zoveel verschillende genres en verschillende soorten verhalen. Daarnaast leek hij emoties te kunnen verklanken, of het nu gaat om een western, een komedie, Hitchcockiaanse suspense of een film als The Sundowners, een western die zich afspeelt in de outback van AustraliŽ. Vervolgens houd ik van de manier waarop hij het orkest gebruikt evenals de kleuren van het orkest: van de traditionele instrumenten tot de harmonica, accordeon en het klavecimbel. Als dirigent, staande tegenover een orkest van negentig man, hoor je alle kleuren die het orkest te bieden heeft en dat is werkelijk ongelooflijk. Wat ik daarnaast ook wonderbaarlijk vind, is dat hij - ook al is hij geboren in Rusland - de Amerikaanse ziel van de western weet te raken en de mars uit Circus World heeft geschreven. Volgens mij zou John Philip Sousa die mars hebben bewonderd.ʼ

Westerns

Het is nog steeds een van de grote wonderen in de geschiedenis van de Amerikaanse filmmuziek: hoe een in Rusland geboren componist tot een van de grote westerncomponisten van Hollywood wist uit te groeien. Kaufman: ʽElmer Bernstein kreeg ooit de vraag voorgelegd: Wat is de belangrijkste eigenschap van een filmcomponist? Hij antwoordde: Boven alles moet een filmcomponist een groot dramatisch inzicht hebben. Dat houdt in dat hij eerst naar een film zonder muziek kijkt en daarna in overleg met de regisseur moet kunnen begrijpen wat de hoofdfiguren beweegt maar net zozeer wat de historische achtergrond van deze figuren is. Voor een western als High Noon moet de componist de spanning kunnen vangen en tegelijkertijd de ambiance van een westernstadje. Tiomkin wist de feeling van het oude Westen te verklanken en daarom was hij in staat om dat ook te doen voor The Alamo, een van de belangrijkste en meeste tragische verhalen in de gehele geschiedenis van Amerika. Hij wist de personen die daar waren zoals Davy Crockett muzikaal neer te zetten net zoals de veldslag die daar plaatsvond waarbij hij het geluid van het Mexicaanse leger laat weerklinken. Ten slotte schreef hij een liedje, Green Leaves of Summer, waarvan de melodie je ten diepste raakt vanwege de gebeurtenissen die de helden in de Alamo meemaakten. Hij gaat te werk als een schilder wiens palet elke kleur bevat die ooit is gebruikt en die vervolgens al deze kleuren gebruikt.í Kent zijn filmmuziek Russische invloeden? ʽVolgens mij zit die invloed in zijn techniek, in de hartstocht die zijn muziek net zozeer als het Russische volk kenmerkt. Die hartstocht past hij toe op de verhalen en het drama. Je kunt het vergelijken met iemand die een huis bouwt: hij heeft al het vereiste gereedschap tot zijn beschikking waarmee hij allemaal huizen bouwt in verschillende stijlen maar steeds met dezelfde instrumenten en hetzelfde gereedschap.í

Tiomkin bracht in 1959 zijn memoires uit. De titel van het boek was zijn bekende uitspraak: Please donít hate me. Hoewel Kaufman nooit het geluk heeft gehad persoonlijk kennis te maken met de componist weet hij hem levendig te beschrijven: ʽHij was een geweldige man, erg grappig maar ook serieus en met een groot gevoel voor humor. Anders dan de meeste componisten verscheen hij regelmatig in tv-programmaís waar hij meedeed in tragikomische sketches met mensen als Jack Benny. Ik denk niet dat er veel componisten waren die zoiets deden.í Doelend op Tiomkins hilarische kreet Please donít hate me merkt Kaufman op: ʽEen componist moet ook de rol van diplomaat op zich kunnen nemen. Regisseurs kunnen bezeten zijn van hun film, ze weten dan goed wat ze willen. Als een regisseur een componist inhuurt van het kaliber Tiomkin die ideeŽn heeft om de film vooruit te helpen, zal de regisseur wellicht niet zo geneigd zijn daarnaar te luisteren, waardoor de componist een manier moet vinden om het ijs te breken teneinde de regisseur het gevoel te geven dat het uiteindelijk toch zijn of haar film is. Als Tiomkin dan ook Please donít hate me zegt, valt hij in de gunst bij de regisseur en kan hij alsnog zijn zegje doen.í

In 1952 startte Tiomkin met zijn liedje Do Not Forsake Me (op tekst van Ned Washington) uit High Noon een trend die tot de dag van vandaag heeft voortgeduurd. Het zal niemand verbazen dat het liedje werd gespeeld tijdens het concert in Londen. Een van de andere liedjes die diezelfde avond werden gespeeld was het titellied uit Wild is the Wind, opnieuw op tekst van Ned Washington. Kaufmans dochter Whitney Claire zong Wild is the Wind in een nieuw arrangement van Nan Schwartz. Over dit liedje zegt Kaufman: ʽEen liedje als Wild is the Wind is volgens mij tijdloos omdat het in principe draait om een universeel liefdesgevoel. En als je het hebt over menselijke emoties, dan veranderen die door de jaren heen niet echt: er is sprake van liefde, woede, haat en hartstocht. Scores als Rawhide en High Noon zijn meer kronieken die ons herinneren aan een bepaalde periode uit het verleden. Als je anderzijds luistert naar de muziek uit The High and the Mighty, dan zie je als het ware op 10 kilometer hoogte de wolken. De muziek werkt nu net zo goed als ze indertijd deed.í

Het concert

Patrick Russ is een bekende orkestrator uit Hollywood die in deze hoedanigheid een belangrijke rol speelde bij het concert in Londen. Wat was precies zijn rol? ʽDoor de jaren heen heb ik een reeks concertsuites met filmmuziek van Tiomkin bewerkt, hetzij helemaal alleen, hetzij gebaseerd op het werk van mijn mentor, de Britse arrangeur en schrijver Christopher Palmer. De taakomschrijving van een symfonisch orkestrator is dat hij de schetsen van de componist gebruikt en die bewerkt voor een volledig symfonieorkest. Vaak had Christopher een of twee geselecteerde stukken gearrangeerd voor opnames zoals The Alamo en Giant, maar die stukken waren niet altijd voldoende om op zichzelf te staan voor een concert of ze waren bestemd voor een gezelschap dat afwijkt van een standaard orkest. Soms nam ik Christophers werk over of ik breidde het uit terwijl ik op andere momenten werkte op basis van Tiomkins originele schetsen.ʼ Volgens Russ ʽhad het London Symphony Orchestra nauwelijks vragen omtrent noten voor het 84 minuten durende concert dankzij het nauwgezette correctiewerk van Paul Henning, Warren Sherk en Daniel Chan. De gehele repetitietijd werd besteed aan het leren van de nieuwe muziek en het vormgeven van de uitvoeringen. Het London Symphony Orchestra bestaat uit eersteklas muzikanten die nauwelijks gebruik hebben gemaakt van bladmuziek. Ik heb een aantal opnames voor recente scores met hen georkestreerd, dus ik zag allemaal bekende gezichten.ʼ Warren Sherk, een van de correctoren, beheert samen met Patrick Russ de officiŽle website van Tiomkin (www.dimitritiomkin.com). Terugkijkend op het concert vertelt hij: ʽIk heb alle repetities bijgewoond evenals het concert. Het London Symphony Orchestra heeft een geweldig concert gegeven. Dirigent Richard Kaufman zorgde voor een perfecte interpretatie met precieze tempos die de muziek ten goede kwamen. Voor mij, als bezoeker van een concert met uitsluitend werken van Tiomkin, werd opnieuw het bewijs geleverd hoe geniaal hij als componist was. Zijn stilistische consistentie, gekoppeld aan zijn enorme diversiteit, melodische vindingrijkheid en doelgerichte composities droegen bij aan een unieke, onvergetelijke avond. Het is de droom van iedere componist om een concert helemaal gewijd aan eigen werk te mogen hebben. Dat het London Symphony Orchestra dit concert uitvoerde en het feit dat Tiomkin graag in Londen zijn muziek opnam en er de laatste jaren van zijn leven doorbracht, versterken alleen maar het belang van dit evenement. Dit concert zal ik nooit vergeten.ʼ

Het is inmiddels alweer 33 jaar geleden dat Tiomkin overleed. Waar staat hij tussen de grote componisten van Hollywood? Russ: ʽTiomkin was een van de grote componisten uit het gouden tijdperk van de filmmuziek. Met zijn muziek voor High Noon startte hij de praktijk om een liedje als hoofdthema te laten fungeren en dat was in dit geval Do Not Forsake Me dat zes miljoen maal over de toonbank ging. Ook al hebben veel andere componisten een of twee hitliedjes voor hun scores geschreven, toch heeft geen andere componist het aantal hits geŽvenaard dat Tiomkin heeft gekend. Maar bij Tiomkin gaat het om meer dan alleen maar krachtige thema's; zijn orkestrale composities zijn bijzonder rijk en veelgelaagd.ʼ Kaufman: ʽEr zijn zoveel uitzonderlijke componisten uit dat gouden tijdperk: Alfred Newman, Bernard Herrmann, Max Steiner, Hugo Friedhofer, Franz Waxman en de lijst gaat maar door. Een mooi bewijs van zijn roem kwam dertien jaar geleden. De Amerikaanse Posterijen kwamen met herdenkingszegels die volgens hen de zes grootste filmcomponisten aller tijden huldigden en een van die zes was Dimitri Tiomkin.ʼ

De cd The Greatest Film Scores of Dimitri Tiomkin verscheen op het LSO label (LSO0720). De cd bevat 16 tracks en heeft een speelduur van 77:05.

PS

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 169
Andere artikelen:
Boekbespreking - Henry Mancini biografie
Herman Witkam - Interview
Annette Focks - Interview
Benjamin Herman - Interview
Dimitri Tiomkin - Portret
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy