Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Holland Festival 2012 - Verslag
Score 168, 24 10 2012



FILMMUZIEK OP HET HOLLAND FESTIVAL

Het Holland Festival mag zich sinds het ontstaan in 1947 verheugen in nationale en internationale belangstelling. Hoewel de filmkunst niet tot het beginrepertoire van het festival behoorde, wordt sinds geruime tijd steeds vaker een voorstelling met bewegende beelden geprogrammeerd. Het belang van filmmuziek werd duidelijk tijdens enkele voorstellingen van het festival dat vorige maand wederom in Amsterdam plaatsvond.


Naast enkele voorstellingen met een filmcomponent waren er drie voorstellingen die een hoofdrol toekenden aan filmmuziek. In chronologische volgorde waren dat Pantserkruiser Potemkin met een nieuwe score van Michael Nyman, een optreden van Jonny Greenwood en een vertoning van 2001: A Space Odyssey met live muzikale begeleiding. Greenwood, gitarist van de Britse band Radiohead, verzorgde het optreden samen met Bryce Dessner van The National. Beide gitaristen voerden klassieke werken uit waaronder een suite met de muziek die Greenwood schreef voor There Will Be Blood (2007) van regisseur Paul Thomas Anderson.

Eisenstein

Op vrijdag 15 juni, een dag vóór het concert van Greenwood, werd in het Muziekgebouw aan 't IJ Pantserkruiser Potemkin, de legendarische film van Sergej Eisenstein uit 1925, vertoond. De regisseur gaf indertijd te kennen dat hij elke twintig jaar een nieuwe score bij zijn film wenste. Bekend is de score van de Duitse componist Edmund Meisel die bij de première in Berlijn in 1926 ten gehore werd gebracht en nog niet zo lang geleden, in 2004, voerden de Pet Shop Boys op Trafalgar Square in Londen hun versie uit. Nyman schreef een score in de voor hem kenmerkende minimalstijl met langgerekte composities die veelal staccato werden uitgevoerd door The Michael Nyman Band, een twaalfkoppig ensemble met de componist achter de piano, zowel spelend als dirigerend.

Het Muziekgebouw aan 't IJ
 
De 70 minuten durende zwart-wit film bestaat uit vijf delen. Nymans composities eindigden vaak bij de overgang naar een nieuw deel, maar een enkele keer eindigden ze bij een ingrijpende gebeurtenis binnen een sequentie zoals het verschijnen van de soldaten op de trappen in de stad Odessa. De van begin tot einde voortrazende muziek versterkte het ritme van de destijds baanbrekende montage en kwam slechts enkele momenten kortstondig tot stilstand. Het publiek raakte door de pompende muziek als het ware direct betrokken bij de filmhandeling, wat een mooi voorbeeld van functionele agitprop opleverde.

De wereldpremière van Nymans score vond plaats op 19 oktober vorig jaar in de Franse stad Évreux. Met de jachtige, repetitieve stijl van de Engelse componist loopt niet iedereen weg. De uitvoering in het Muziekgebouw aan 't IJ was tijdens de beginscènes op het gedoemde schip soms snerpend en zelfs een enkele maal vals te noemen. De te luide weergave van de muziek kan aan dat imperfecte gevoel hebben bijgedragen.

Ruimteschip

Een week later, op donderdag 21 juni, kon het publiek genieten van een heel bijzondere voorstelling. In de Gashouder op het Westergasfabriekterrein in Amsterdam werd Stanley Kubricks 2001: A Space Odyssey op groot scherm vertoond. De Gashouderzaal heeft onder meer door zijn vorm veel weg van een ruimteschip en was daardoor de uitgelezen locatie voor deze happening. Vóór het witte doek zetelde het Radio Filharmonisch Orkest met ernaast het Groot Omroepkoor. 

   De Gashouder
 
Onder leiding van de jonge Duitse dirigent André de Ridder begon de voorstelling met huiveringwekkende muziek plus zang van György Ligeti, klaarblijkelijk om het publiek langzaam in de onheilspellende stemming van de film te laten komen. De rest is bekend: Also sprach Zarathustra, An der schönen blauen Donau, Gayaneh en daartussendoor diverse stukken van Ligeti. Tijdens het kijken naar de film werd juist door het feit dat de muziek live werd gespeeld overduidelijk hoe weinig muziek Kubrick voor deze film heeft gebruikt. Tegelijkertijd werd voelbaar hoe indringend deze muziekselectie werkte.

Het mooiste werd bewaard voor het einde. Iedereen die de film heeft gezien, weet dat tijdens de aftiteling An der schönen blauen Donau volledig wordt gespeeld. In de Gashouder begon het publiek te applaudiseren direct na de laatste beelden, maar De Ridder zette triomfantelijk de overbekende wals van Johan Strauss jr. in, waarna het publiek terstond met klappen ophield en nog lang moest wachten voordat het echt mocht vertrekken. Terwijl toch enkele bezoekers stiekem de zaal verlieten, speelde het orkest gloedvol verder en zo hoorden we de complete wals. Een warm evenals daverend applaus sloot deze geslaagde avond af.

Deze laatste uitvoering verenigde beeld, geluid, muziek en zang en mag gerust een modern Gesamtkunstwerk worden genoemd. Het samengaan van diverse kunstvormen zorgde voor een ongekende ervaring die voor hedendaagse filmkijkers ongewoon is. Uiteraard is het ondoenlijk om elke filmvoorstelling in de traditionele bioscoop te verrijken met live muziek en zang. In de jaren van de zogenoemde stille film was een dergelijke omlijsting met live gespeelde muziek echter heel gebruikelijk. Hedendaagse bioscopen hebben sinds enkele jaren iets nieuws: 3D-projectie. Het Holland Festival verlegt grenzen in kunst en kunstbeleving. Hiertoe hoort ook de filmkunst. Hopelijk zal daar in de komende jaren opnieuw sprake van zijn.

PS

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 168
Andere artikelen:
Boekbespreking: Westernmuziek geanalyseerd
Victor Young - Portret
Holland Festival 2012 - Verslag
Fons Merkies - Interview
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy