Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Richard Rodney Bennett - In memoriam
Score 171, 24 05 2013



VERNIEUWER EN CROSSOVERARTIEST

Bij het overlijden van Richard Rodney Bennett


Op kerstavond jongstleden overleed op 76-jarige leeftijd de Britse componist Richard Rodney Bennett. De uiterst veelzijdige en getalenteerde Bennett heeft rond de vijftig filmscores op zijn naam staan waarvan vele nog steeds tot de verbeelding spreken. Zijn gehele muzikale carrière stond in het teken van zijn voorliefde voor innovatieve muzikale stromingen zoals het serialisme. Murder on the Orient Express, een van zijn bekendste scores, verscheen onlangs opnieuw op cd. 

Bennett werd in 1936 geboren in Broadstairs, Kent en groeide op aan de kust van Devon, in het zuidwesten van Engeland. Zijn moeder was pianiste en heeft nog les gehad van de befaamde componist Gustav Holst. Zijn vader schreef kinderboeken en sporadisch teksten voor liederen. Bennett begon al op jonge leeftijd muziek te spelen en te componeren en studeerde na zijn middelbareschooltijd enkele jaren aan de Royal Academy of Music in Londen. Als tiener werd hij al gegrepen door avant-garde muziekstijlen die hij aandachtig bestudeerde. In 1957 vertrok hij naar Parijs om zich te verdiepen in de seriële muziek die indertijd in de Franse hoofdstad en vogue was. De belangrijkste vertegenwoordiger van deze modernistische stijl was Pierre Boulez van wie Bennett privéles kreeg. De hier opgedane kennis heeft als een rode draad door zijn gehele muzikale loopbaan geleid.

Via vrienden in Londen kreeg Bennett al op 19-jarige leeftijd zijn eerste filmopdrachten, zowel documentaires als speelfilms. Zijn eerste speelfilm was Interpol (1957) en een jaar later viel zijn naam ook op in Hollywood dankzij de score voor de populaire, in Engeland gedraaide komedie Indiscreet van Stanley Donen met Cary Grant en Ingrid Bergman. Bennetts eerste scores waren veelal kleinschalig en op het eerste gehoor tamelijk traditioneel. Modernistische invloeden zijn bij nadere beluistering evenwel regelmatig te horen. In de biografie Richard Rodney Bennett: The Complete Musician van Anthony Meredith en Paul Harris lezen we dat grensverleggende scores voor films als A Streetcar Named Desire, On the Waterfront en East of Eden Bennett destijds voor ogen stonden. Van zijn vroege filmwerk is op een enkele uitzondering na niets op geluidsdrager verschenen. 

Na een aantal kleine Britse producties en een enkele Amerikaanse zoals Satan Never Sleeps (1962) componeerde hij in 1963 voor een film die het ook goed deed bij de pers: Billy Liar van John Schlesinger. Buiten de vele filmscores vergrootte Bennett zijn aanzien met composities voor de concertzaal. Met deze klassieke werken experimenteerde de aanstormende componist veelvuldig met de in Parijs bij Boulez verworven kennis van de seriële muziek. Ook in enkele scores was deze preoccupatie steeds duidelijker terug te horen, met name in scores voor horrorfilms als The Nanny (1965). Het horrorgenre heeft altijd veel ruimte gegeven voor experimentele muziekexercities en vormde zo voor de componist een ideale gelegenheid om de wereld van de filmmuziek te verrijken met zijn ideeën zoals hij ook bewees met zijn score voor The Witches (1966).

Doorbraak

Zijn doorbraak als filmcomponist beleefde Bennett in 1967 met twee uiteenlopende scores. Voor Ken Russells Billion Dollar Brain, de derde en laatste film met geheim agent Harry Palmer (gespeeld door Michael Caine) paarde hij de klavecimbel - indertijd een trendy instrument in scores - en de ondes Martenot aan ritmische stukken, waardoor een soms buitenaardse klankkleur ontstond die deze hippe agentenfilm zorgvuldig begeleidde. Far From the Madding Crowd betekende een hereniging met John Schlesinger en die kruisbestuiving bracht een pastorale, breed aangelegde score voort die in Hollywood niet onopgemerkt bleef: Bennett ontving zijn eerste van drie Oscarnominaties voor deze nog altijd populaire score. Aan het succes droeg ook de elpee bij waarop delen van de score waren te horen. Ook van Billion Dollar Brain verscheen de originele score direct op elpee. Beide elpees hebben de bekendheid van de componist bij het grote publiek extra verhoogd.

Een jaar later werkte hij samen met regisseur Joseph Losey, voor wie hij in 1959 de muziek voor Blind Date had gecomponeerd. Voor het psychologische drama Secret Ceremony schreef hij een verzameling composities zonder afgeronde melodie die de getroebleerde relatie tussen de hoofdpersonen kleurde. Ook voor Losey's film Figures in a Landscape (1970) schiep Bennett met soms dwars door elkaar spelende instrumenten muziek die vaak onheilspellend en vervreemdend van karakter was en de onwerkelijke, dreigende verhaalontwikkeling op de juiste momenten versterkte. Veel toegankelijker was zijn majestueuze score voor Nicholas and Alexandra (1971), Franklin J. Schaffners epos over de ondergang van de laatste tsaar en zijn familie (Oscarnominatie nummer 2). Net zo toegankelijk - en misschien nog wel iets meer dan dat - was Bennetts score voor een ander historisch drama, Lady Caroline Lamb (1973), met als grootste troef een even meeslepend als onweerstaanbaar liefdesthema. 

Wals

Zijn derde en laatste Oscarnominatie ontving Bennett voor de muziek die hij schreef voor het succesvolle Murder on the Orient Express (1974). De weelderige wals die het vertrek van de trein uit het hoofdstation van Istanboel begeleidt behoort nog steeds tot de populairste stukken van de componist. Oorspronkelijk zouden authentieke treingeluiden de scène tot leven moeten brengen, maar regisseur Sidney Lumet gaf uiteindelijk toch de voorkeur aan de wals als begeleiding. Het succes als filmcomponist werd in eigen land niet door iedereen gewaardeerd. In de behoudende wereld van de klassieke muziek had Bennett weliswaar reeds in de jaren '60 een reputatie opgebouwd als vernieuwend componist, de reacties van de pers waren na aanvankelijke goedkeuring - met name de opera The Mines of Sulphur (1965) kon op instemming rekenen - in toenemende mate gereserveerd tot zelfs afkeurend. Mede hierom vestigde Bennett zich in 1979 in New York waar het muzikale klimaat volgens hem minder verstikkend was. Ook kon hij hier zijn voorliefde voor jazz en The Great American Songbook beter uitdragen. Met optredens als pianist van jazz en populaire liedjes was hij in zijn vaderland al begonnen. Deze voorstellingen zette hij in de Verenigde Staten voort, vaak als begeleider van verschillende zangeressen.

Na het succes van Murder on the Orient Express nam het aantal filmopdrachten af. Een laatste in Engeland tot stand gekomen score was voor John Schlesingers Yanks (1979) waarvoor Bennett een intieme score schreef die de soms heftige maar ingehouden emoties liefdevol vertolkte. Nadien verlegde de componist zijn werkterrein steeds meer naar de televisie. Voor dit medium deed hij onder meer The Ebony Tower (1984) en Tender is the Night (1985). Een andere opdracht - de televisiefilm Enchanted April uit 1991 - werd wegens succes ook in de filmzalen in binnen- en buitenland vertoond en bracht hem weer onder de aandacht van een internationaal publiek. Voor deze intieme, melodieuze score is andermaal een hoofdrol weggelegd voor de ondes Martenot, kundig bespeeld door de vermaarde Engelse bespeelster van dit unieke instrument: Cynthia Millar. De lieflijke, pastorale score werd alom geprezen. Een opmerkelijke bijdrage leverde Bennett enkele jaren later aan de buitengewoon populaire Engelse komedie Four Weddings and a Funeral (1994), ook al was zijn aandeel gering. Immers de nieuwe trend was het selecteren van bestaande popliedjes en die minimaliseerden de inbreng van de componist die desondanks met een ontroerend thema voor de romantische liefdesscènes andermaal lof oogstte. Ondanks zijn verhuizing naar de Verenigde Staten hield Bennett zich voor het merendeel bezig met opdrachten uit zijn geboorteland. Voor zijn verdiensten voor de Engelse muziek werd hij op 62-jarige leeftijd door koningin Elizabeth tot ridder geslagen. Twee jaar later kon het filmpubliek een laatste keer genieten van Sir Richard Rodney Bennetts exceptionele talent. De BBC had besloten Mervyn Peake's cultboek Gormenghast te verfilmen. Deze groots opgezette miniserie bood Bennett een uitgelezen kans om zijn compositorische gaven nog eens te etaleren. En zo creëerde hij een laatste maal muziek die ten tijde van de uitzending - januari 2000 - als opvallend melodieus werd ervaren. Te midden van de extravagante aankleding en uitzinnige acteerprestaties viel de muziek beslist niet uit de toon.

In de biografie van Richard Rodney Bennett komt de componist naar voren als een complete musician. Bennett bewoog zich op vele muzikale terreinen en schuwde het verbinden van diverse genres niet. Integendeel, crossover leek in de tweede helft van zijn leven een constante te zijn geworden. Zijn belang en inzet voor de introductie van nieuwe stijlen als het serialisme in de Britse muziekwereld zijn van onschatbare waarde gebleken, hoe afwijzend er lange tijd ook tegenaan werd gekeken. Hetzelfde geldt voor de scores waarmee hij met name in de jaren '60 en '70 de filmmuziekwereld verrijkte, zij het dat deze nieuwe impulsen in zijn scores in mindere mate hoorbaar zijn dan in zijn klassieke werken. Het beluisteren van zijn scores vergt enige inspanning, maar de beloning is dan ook enorm.

Onlangs bracht Quartet de score van Murder on the Orient Express opnieuw uit: (QRSCE053). Een fraai overzicht van filmmuziek van Richard Rodney Bennett verscheen op Chandos (CHAN 9867): The Film Music of Sir Richard Rodney Bennett. Stukken uit onder meer Murder on the Orient Express, Far From the Madding Crowd, Lady Caroline Lamb en Enchanted April worden uitgevoerd door de BBC Philharmonic onder de leiding van Rumon Gamba. De biografie van Bennett verscheen drie jaar geleden: Richard Rodney Bennett: The Complete Musician. Anthony Meredith en Paul Harris. Omnibus Press, Londen, 2010. ISBN 978-1-84938-545-9, 596 blz. Prijs: € 30,99 (Bol.com). 

PS

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 171
Andere artikelen:
Boekbespreking - Vijftig jaar Bond-muziek
Oscar 2013 - Eindelijk erkenning voor Mychael Danna
Richard Rodney Bennett - In memoriam
Atli Örvarsson - Interview
Djurre de Haan - Interview
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy