Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Frank Jochemsen en Ruud Bos - Interview
Score 181, 04 03 2015

TWINTIG VERHUISDOZEN VOL MUZIEKOPNAMEN

Frank Jochemsen en Ruud Bos over hun project Naked Plus


Dat geluidsdragers - lees cd's - met Nederlandse filmmuziek praktisch uitgestorven zijn vandaag, daar kijkt niemand meer van op. De verschijning eind januari van de cd Naked Plus met muziek die Ruud Bos voor enkele films uit de jaren 1967-1973 maakte, is dan ook een enorme verrassing. Score sprak onlangs met Frank Jochemsen, samensteller en coproducer van de cd, en Ruud Bos over de totstandkoming van dit wonderlijke filmmuziekproject.

                             Ruud Bos en Frank Jochemsen
 
Op de dubbel-cd Naked Plus staat muziek uit vier speelfilms: Daniël (1971) van Erik Terpstra, De inbreker (1972) en Naakt over de schutting (1973) van Frans Weisz en Because of the Cats (1973) van Fons Rademakers. Daarnaast kan onder meer worden geluisterd naar muziek uit enkele korte films zoals Een vreemde vogel (1967) van Lennaert Nijgh en De baby in de boom (1969) van Nouchka van Brakel. Wat de muziek voor al deze films met elkaar verbindt is het genre: jazz. Frank Jochemsen is programmamaker en presentator van Radio 6, waar hij vooral aandacht schenkt aan jazzmuziek. De filmmuziek van Ruud Bos leerde hij als verwoed platenverzamelaar kennen via een singletje van De inbreker en de elpee met de muziek van Naakt over de schutting nadat hij jaren daarvoor al gegrepen werd door het door Bos gecomponeerde liedje Het lied van Momfer de mol uit De Fabeltjeskrant. Nadat Jochemsen persoonlijk kennisgemaakt had met Bos vertelde hij hem dat hij de elpee met de muziek van Naakt over de schutting zo geweldig vond. Van de componist wilde Jochemsen weten of er indertijd meer muziek van De inbreker was verschenen dan enkel een singletje. De interesse was gewekt en toen Jochemsen enkele jaren later bij de VPRO zijn eigen jazzprogramma had ontdekte hij bij deze omroep banden met orkestmuziek die door Bos was gecomponeerd. Jochemsen: ̔Toen hebben we afgesproken dat we die banden eens zouden beluisteren. Ik wilde daar graag een special over maken in mijn programma en toen kwamen we aan de telefoon ook te spreken over de muziek voor Because of the Cats, een film die ik inmiddels ook had gezien. En toen zei Ruud dat hij daar thuis de band nog van had. Over die muziek was hij zelf in zijn herinnering toch wel redelijk tevreden. Ik vroeg hem die band ook mee te nemen.ʼ

Reconstructie

Het aandachtig beluisteren van het materiaal smaakte naar meer. Toen Bos dan ook opmerkte dat hij heel wat banden bij het Theater Instituut Nederland (nu onderdeel van de Universiteit van Amsterdam) had ondergebracht, werd Jochemsens nieuwsgierigheid nog meer geprikkeld. Jochemsen: ʽIk zei, dat is prima, dan ga ik daarnaar op zoek. Dat heeft een hoop tijd en inspanning gekost en uiteindelijk kwamen daar de twintig verhuisdozen met het hele werkarchief van Ruud tevoorschijn waarvan uitgegaan werd dat het voornamelijk theaterwerk was. Dat is helemaal niet waar, de hele loopbaan van Ruud kun je in categorieën opdelen en dat heb ik gedaan, ik heb alles bij mij thuis neergezet. Het was eigenlijk niet uitgezocht, hoewel Ruud er zelf een nummering in had aangebracht. Wel was er een soort schriftje met beschrijvingen. Ik ben al die banden gaan afdraaien, met de vraag: wat is film? En toen heb ik er een deelcollectie van filmmuziek van gemaakt en dat heb ik samen met enkele collega's bij de Wereldomroep op hoogwaardige wijze gedigitaliseerd. En toen dacht ik, je kan verschillende uitgaven bedenken, waarom niet iets reconstrueren dat nu lekker luistert. Die films zelf zijn dan minder belangrijk, maar laten we voor de muziek wel uitgaan van die films en zo is die cd in mekaar gezet.ʼ Het grote publiek denkt vaak dat componisten en artiesten al hun werk bewaren. Ruud Bos: ʽDat heb ik heel lang gedaan. Tot een aantal jaren terug en toen kwam ik met Frank in contact. Hij is mijn archivaris waar ik hem zeer dankbaar voor ben. Het geeft mij de ruimte en tegelijkertijd is het materiaal nu ook gecentraliseerd. Want als het bij mij ligt? Dan moet ik even de kelder in, in welke doos zit het ...... Dus het mes snijdt aan twee kanten.ʼ

De reconstructie nam drie jaar in beslag. Opmerkelijk was dat de kwaliteit van de muziek op deze banden van grote klasse was ondanks hun gevorderde leeftijd en opslaglocatie. De keuze van de tracks maakte Jochemsen samen met Sander Huibers met wie hij het platenlabel 678 Records oprichtte. Op dit label is de cd onlangs verschenen. Naast de vier grotere films werden ook enkele korte films geselecteerd. Jochemsen: ʽIk wilde ook de muziek uit Een vreemde vogel erbij hebben, daar hadden we aanvankelijk maar twee thema's uitgehaald. Maar ik dacht, dat is eigenlijk heel goed en het blijkt zo'n mooie vingeroefening.ʼ Al het monnikenwerk resulteerde uiteindelijk in twee tot de nok gevulde cd's. De grote hoeveelheid door Jochemsen ontdekte filmmuziek paste niet op één cd. Daarom beperkte hij zich tot de periode 1967-1973 waarin Bos in het jazzidioom voor film componeerde. Bos over die afbakening qua stijl: ʽIn 1974 maakte ik Rooie Sien, dat is toch weer een ander genre. Maar toen ik eenmaal ben begonnen met Jos Stelling aan Mariken van Nieumeghen en Elkerlyc en met Wim Verstappen Het verboden bacchanaal, toen ben ik meer de symfonische kant opgegaan. Dat wil zeggen: het jazzelement is weliswaar nooit meer uit mijn werk verdwenen, maar in die films is het toch bijna niet als zodanig aanwezig. Dus ik denk wel dat ik tot 1973, eigenlijk zou je er een paar jaar bij kunnen doen, toch wel erg door jazz beïnvloed was.ʼ Wilden de regisseurs Weisz en Rademakers jazzmuziek voor hun films uit deze periode of was het toch een eigen invulling? Bos: ʽDat laatste, ook omdat de regisseurs van de betreffende films het daar wel mee eens waren. Want als ze hadden gezegd, nee we willen geen jazz, dan had ik iets anders moeten bedenken. Maar het paste in hun tijdgeest, zal ik maar zeggen.ʼ

De muziek voor deze films werd opgenomen met de toenmalige crème de la crème van de Nederlandse jazz: Piet Noordijk op altsaxofoon, Rob Langereis op bas en Rob Franken op Fender piano. Bos over die opnamen: ʽIn die periode waar deze filmmuziek uit stamt was er verschrikkelijk veel werk voor muzikanten. 's Morgens gingen wij naar de ene studio om een plaat op te nemen, 's middags zaten we in een andere studio voor televisie iets op te nemen en 's avonds gingen we naar weer een andere studio om filmmuziek op te nemen. Dat ging zo dag in dag uit. Het waren de hoogtijdagen voor de muzikanten en je kan echt een periode aanwijzen dat dat allemaal afnam door bezuinigingen of dat de markt helemaal veranderde en een heleboel muzikanten zich hebben laten omscholen tot leraar. Die zijn les gaan geven aan de muziekschool en aan conservatoria, omdat er gewoon geen werk meer was.ʼ

Heeft Bos (foto) ook nog een bijdrage geleverd aan de totstandkoming van dit cd-project? ʽNee, geen enkele rol. Ik heb me gewoon laten verrassen, in vol voltrouwen op Franks expertise. En mijn vertrouwen is niet beschaamd, want het ziet er fantastisch uit.ʼ Jochemsen nuanceert Bos' woorden enigszins: ʽNou, het is niet helemaal waar. Op gegeven moment zijn we bij elkaar gaan zitten en tijdens het luisteren stelde ik Ruud vragen als: wie zouden hier spelen, in welke studio werd er opgenomen, kun je je dit nog herinneren of hoe zit dat? We hebben zelfs de agenda's uit die periode erbij gehaald. Die zijn gelukkig bewaard, waardoor we soms van enkele stukken de opnamedata of de opnamelocatie konden achterhalen. Want als ik eenmaal bezig ben moet en zal ik ook alles weten.ʼ Dit streven naar perfectie mag als een extra zegen worden beschouwd, want de inhoud van het cd-boekje is in alle opzichten een verademing: fraai geïllustreerd en met informatieve liner notes.

Titel

De titel van de cd is Naked Plus. Hoe is Jochemsen daarop gekomen? ʽHet is een nummer uit Naakt over de schutting, een van de meest catchy, funky stukjes uit deze score die een zekere cultstatus gekregen heeft en daarom het vertrekpunt geworden is. Er zit uit Naakt over de schutting ook het een en ander op de cd dat destijds op de elpee niet terecht is gekomen: alternate takes en nog wat ruw materiaal en dat soort zaken. Dus het is echt Naked Plús, want je moet toch een titel hebben. Voor de titel van de track zelf moet je Ruud vragen, want het is me nog steeds niet helemaal duidelijk waar die op slaat.ʼ Bos onthult het mysterie: ʽSoms moest ik een nummer van een titel voorzien. Toen dacht ik, nou ja, ik verzin maar wat. Het gaat in de snelheid van het leven, je moet een titel verzinnen voor een stukje muziek. Wat bedenk je dan? Soms sloeg het op de inhoud en soms ook totaal niet, maar er zit wel een scène in waar je je de titel Naked Plus bij kunt voorstellen.ʼ

In de uitzending van Vrije Geluiden van zondag 25 januari jongstleden had presentator Melchior Huurdeman een gesprek met Frank Jochemsen en Ruud Bos over de zojuist uitgebrachte dubbel-cd. Het B-Movie Orchestra van Baz Mattie bracht drie stukken uit de cd ten gehore. Jochemsen had het bonte gezelschap een jaar eerder al eens in zijn programma gehad. ʽIk vroeg Baz of hij wel eens naar Ruud Bos had geluisterd. Hij zei toen: ʽMan, natuurlijk ..... Naakt over de schutting!ʼ Dus ik dacht, als dat ooit met die cd van de grond komt ..... Leuk was, dat ik de originele arrangementen ook heb gevonden. Die lagen bij het Muziekcentrum voor de Omroep (inmiddels het SOM (Stichting Omroep Muziek)). Alle partituren van Ruud waren daar gewoon te vinden, dus ook de arrangementen voor Naakt. En voor alle films waar we wat van uitgebracht hebben, lagen de notaties in potlood van de originele arrangementen er ook.ʼ 

Tijdens de uitvoering in Vrije Geluiden van twee stukken uit Naakt over de schutting - Model Session en Naked Plus - nam Bos zelf plaats achter de Fender Rhodes. Dit toetsinstrument was ten tijde van deze film in de wereld van de filmmuziek, maar ook daarbuiten, vaak te horen. Bos: ʽDat is ook mijn inspiratie geweest bij bepaalde Amerikaanse componisten en bepaalde filmmuziek. Jerry Goldsmith bijvoorbeeld en Quincy Jones en vooral Lalo Schifrin.ʼ Schifrins fusie tussen jazz en klassiek sprak Bos indertijd al erg aan. ʽDat hoorde ik en toen dacht ik, goh, dat is interessant. Ik heb me altijd door andere muziek laten inspireren, ook veel uit de klassieke muziek, met als vraag: hoe instrumenteer je? Dat heb ik allemaal eigenlijk zelf gedaan, ik zou mezelf een autodidact kunnen noemen. Want na mijn studie pianotheorie ben ik gewoon gaan schrijven, aanvankelijk eerst wat ik hoorde op een plaat. Ik was eind jaren '50, begin jaren '60 gek van West Coast Jazz en die artiesten maakten al gebruik van instrumenten die tot dan toe nog niet zo in waren in de jazzmuziek: de fagot of de hoorn. De Marty Paich Dek-Tette, Gil Evans en dat soort mensen gingen, wat je noemt, klassieke instrumenten gebruiken in hun orkesten en dat vond ik fantastisch, dus bij mijn eerste bandje, het in 1957 opgerichte Gooiland Sextet, had ik een fluit en een fagot. En toen ben ik gaan schrijven voor bigbands, en steeds weer: hoe doen anderen het? Langzaam bracht ik daar mijn eigen invloeden in aan en toen ben ik ook voor strijkers gaan schrijven, mezelf alsmaar ontwikkelend en de kans krijgend om fouten te maken en te horen: dat moet je de volgende keer anders aanpakken. En zo is dat verder gegaan.ʼ

Erkenning

Kreeg Bos in die beginjaren '70 erkenning voor zijn filmmuzikale werk? ʽNou, het feit dat ik steeds gevraagd werd, is denk ik wel de grootste erkenning. Dat er nou mensen alsmaar naar me toekwamen en zeiden, wat is het toch goed wat jij maakt, wat ben je daar goed in, dat kan ik me eigenlijk niet zo herinneren. Maar het feit dat ik steeds gevraagd werd en weer opnieuw opdrachten kreeg, daaruit maakte ik op dat ik wel in the picture viel.ʼ Kon hij zich veertig jaar geleden voorstellen dat er alsnog een blijk van erkenning zou volgen in de vorm van een volgepakte dubbel-cd? ʽNee. Wel vond ik Naakt over de schutting zelf zo goed dat ik vond dat dat vastgelegd moest worden. Vandaar dat ik toen met die muziek, ik was toen producer bij Phonogram, naar hen toe ben gegaan: ʽJongens, ik ben hier zelf zo enthousiast over. Er wordt al zo weinig aan filmmuziek op geluidsdragers gedaan. Doen jullie dat nou eens.ʼ Echter, er was absoluut geen interesse. Dankzij Willem van Kooten die zich ervoor heeft ingespannen is het toch op de plaat gekomen. En nu, veertig jaar na dato, blijkt er nog steeds enthousiasme voor te bestaan. Dat is natuurlijk wel leuk, maar toen had ik dat niet kunnen bevroeden, dat andere mensen dat ooit zou aanspreken. Dat had ik wel gehoopt, maar daar is toen eigenlijk heel weinig reactie op gekomen, dus Phonogram had toen eigenlijk wel gelijk, want het verkocht niet.ʼ 

De cd verscheen in een oplage van 500 stuks. Hoe loopt het tot nu toe? Jochemsen: ʽHet loopt aardig. Er is nu een aangenaam soort aandacht aan het ontstaan, een soort buzz, en dat gaat maar door. En er komen goede recensies binnen, maar het is moeizaam om cd's te verkopen op dit moment. Het pruttelt lekker door, er zijn zelfs een paar exemplaren naar Japan gegaan.ʼ Opvallend is dat van de muziek ook buiten de film prima te genieten valt. ʽJa, dat vind ik het leuke, dat is ook uiteindelijk een soort van gerechtigheid. Er zijn meer mensen die de laatste tijd tegen mij zeggen: Naakt over de schutting is toch wel heel leuk. De tijd heeft die film goed gedaan, laat ik het zo zeggen, en wat ik wel heel goed vind aan die twee films van Frans Weisz is dat ze niets pretenderen. Het is echt amusement en zo is het ook bedoeld. En ik denk ook dat dat de hele crux geweest is, want Ruud was toen met zijn sound heel erg in.ʼ Jochemsen (foto) tot slot over toekomstige plannen: ʽMet Sander Huibers heb ik een label opgericht, waarop nog veel meer uit gaat komen, want we willen ook een deel twee gaan doen en ik zit zelfs te denken aan de muziek van De fabriek waarvan de masters ook bewaard zijn. Daar zit veel meer in dan het bekende hoofdthema en dat klinkt ook allemaal zo fantastisch.ʼ 

PS


Stukken van deze cd kunnen worden beluisterd op www.678records.com. Hier kan de cd ook worden besteld. Een lp met een selectie van de cd is in de maak.

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 181
Andere artikelen:
Oscar 2014 - London Rules
Antoine Duhamel - In memoriam
Boekbespreking - Jerry Goldsmith
Manuel De Sica - In memoriam
Rutger Reinders - Interview
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy