Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Jeff Rona - Portret
Score 119, 03 02 2006



Jeff Rona: The Sample Meister - Verschenen in Score 119, juni 2001

Niet dat de orkestrale score bedreigd wordt, toch eist elektronica een steeds grotere rol op in de wereld van de filmmuziek. Een van de moderne componisten is Jeff Rona, de Media Ventures-componist die onder meer White Squall en Chicago Hope op zijn naam heeft staan. "Soms is het okay als een geluid gewoon normaal klinkt, maar meestal zoek ik naar een methode om het bekende geluid in iets abstracts te veranderen," vertelt de componist tijdens een uitgebreid telefoongesprek.

Rona's fascinatie om geluiden te vervormen, stamt uit zijn kinderjaren. "Ik prutste graag met apparaten die geluiden maken," herinnert de in Los Angeles geboren en getogen componist zich. "Toen ik heel jong was, had mijn vader een telefoonversterker. Een soort ouderwetse handsfree set. Ik wist dat ding zodanig te verbouwen dat het gilde en piepte. Mijn ouders werden er knettergek van! Met de telefoonversterker maakte ik mijn eerste compositie. Het was vreselijk lelijke muziek."

Jeffs eerste instrument was een blokfluit die hij had geërfd. Die leerde hij bespelen en tegen de tijd dat hij naar een high school ging, begon hij zelf muziek te componeren. Toch wilde Rona aanvankelijk geen componist worden. "Ik nam mijn muzieklessen wel heel serieus en ik schreef muziek voor de schoolband en voor een plaatselijk orkestje, maar ik wilde eigenlijk fotograaf worden. Toen ik naar de universiteit ging, was beeldende kunst mijn hoofdvak. Ik volgde wel muzieklessen, maar daar haalde ik louter onvoldoendes voor. Nu ik er over nadenk, volgens mij haalde ik overal onvoldoendes voor," grapt hij. Het was een kleine universiteit, maar ze hadden een hele goede muziekafdeling en op een dag kregen ze subsidie om een digitaal muziekinstrument aan te schaffen, nog voordat zulke apparaten echt bekend waren. "Het lokaal waar het instrument stond, was goed afgesloten, maar met veel pijn en moeite wist ik een kopie van de sleutel te bemachtigen! Tijdens een wintervakantie sloop ik naar binnen om te componeren. 's Nachts bleef ik er zelfs slapen," vertelt Rona. Zijn interesse in en kennis van elektronische muziek leidde hem naar muziekfabrikanten als Fairlight en Roland waar hij meewerkte aan de ontwikkeling van samplers en MIDI.

"I was sitting at the elbow of some really good composers"

In de jaren '80 maakte Jeff Rona zijn intrede in de filmmuziek. Niet als componist, maar als instrumentalist. "Ik maakte samples en programmeerde synthesizers. Ik werd een soort sample meister. Wekenlang was ik de rechterhand van een aantal grote componisten. Die tijd beschouw ik als mijn opleiding tot filmcomponist. Het is eigenlijk de enige school die er is," vindt Rona. Soms mocht hij zelf iets componeren voor een film. "Soms raakten componisten achter op schema en dan vroegen ze mij of ik een aantal fragmenten wilde doen. Dat heet dan ghostwriting en ik mag je niet vertellen voor wie ik dat heb gedaan!"

Het filmgenre beviel Rona uitstekend. "Het gaf mij de mogelijkheid om mijn technische kennis en mijn talent om abstracte geluiden te maken te combineren met een meer traditionele muziekstijl." Op een dag werd Rona aan Hans Zimmer voorgesteld. "Hij vond mijn muziek leuk, ik vond zijn muziek leuk en we werden al heel snel beste vrienden. Hij is waarschijnlijk de man die mijn carrière het meest vooruit heeft geholpen."

Rona hielp Zimmer met de score voor Toys, een satirische komedie van Barry Levinson en toen Levinson de populaire tv-serie Homicide ging maken, nam hij Rona mee als componist. Later volgden andere series als Chicago Hope en Profiler. "Die series en een aantal films leidden ertoe dat ik mij meer met melodieën bezig ging houden. Tot dan toe was ik altijd gericht op sfeer, maar langzaam begon ik het belang van een melodie te begrijpen."

Keerpunt in zijn melodische ontwikkeling was de film White Squall van Ridley Scott over een groep jongens die in een zeilschip rond de wereld varen en daar niet ongeschonden vanaf komen. Jeff Rona was niet de eerste keus. "Een andere componist had al een score geschreven en opgenomen. Ridley was ontevreden met die score en vroeg Hans om hulp, maar die had geen tijd en stelde voor dat ik het zou doen." Aanvankelijk wilde Rona een typische Hollywood score schrijven voor White Squall. "Ik bedacht een heel lyrische melodie en ik vroeg Hans er naar te luisteren. Ik speelde mijn melodie en Hans staarde mij heel vreemd aan. Wat is dat nou, vroeg hij verbaasd. Hij ging verder: ik heb jou aanbevolen omdat jouw stijl bij die film past! En hij had gelijk. Ik was heel zenuwachtig dat ik aan zo'n grote film mocht werken en ik probeerde de weelderige beelden bij te benen met even weelderige muziek. Maar het gaat er juist om dat je jezelf trouw blijft. De muziek moet vanuit jezelf komen en niet te zeer door de film gedicteerd worden. Er zijn immers tal van stijlen die goed passen."

Wanneer een regisseur klaar is met filmen, monteert hij een ruwe versie van de film. Daar wordt dan een tijdelijke soundtrack ondergezet. "Ik heb daar geen enkele moeite mee," antwoordt Rona gevraagd naar zijn mening over de temp track. "Ik houd ervan als een temp score met slimme onverwachte ideeën op de proppen komt. Op zijn minst is de temp het startpunt van een moeilijk gesprek tussen componisten en producenten. We spreken niet dezelfde taal. Producenten begrijpen geen muziektermen, maar de muziek zelf is een taal die we allebei verstaan."

"The stranger it got, the more she liked it"

Soms worden producenten bang van hun eigen films. Zo vreesden de studiobazen dat de erotische thriller The In Crowd niet commercieel genoeg was en dus werden er hele lappen film en score uitgeknipt. "Dat waren mijn favoriete scènes," verzucht Rona. Gelukkig kon de componist goed opschieten met regisseuse Mary Lambert, die voor haar eerdere films Elliot Goldenthal en zelfs Miles Davis wist te strikken. "Voor The In Crowd wilde ze iets gewaagds, iets elektronisch. Ik schreef een spannende, soms funky score. De drums heb ik gemaakt door er verschillende effecten op los te laten, ze in stukjes te knippen en in een andere volgorde weer aan elkaar te plakken," legt Rona uit.

De samenwerking met Mary Lambert is Rona goed bevallen. "Zij heeft een heerlijk pervers gevoel voor drama," lacht hij. "Hoe gekker mijn muziek werd, hoe leuker zij het vond. Maar de producers vonden het maar niks en aangezien zij de voornaamste touwtjes in handen hadden, moest ik een hoop experimentele stukken aanpassen. Dat gebeurt nu eenmaal en is heel normaal. De truc is iets te schrijven dat interessant en persoonlijk is, maar dat de mensen niet wegjaagt. Het is niet de bedoeling dat de muziek te veel aandacht trekt, een film gaat tenslotte niet om de muziek, maar om een verhaal en personages. De score heeft een belangrijke plek, maar als het te interessant is op de verkeerde plaats en daardoor onnodige aandacht trekt, heb je als componist een fout gemaakt," vindt Rona.

Hoewel Rona het liefst met vervormde geluiden en ritmes werkt, heeft hij inmiddels geleerd dat het soms goed is normale geluiden te gebruiken. "Tijdens mijn laatste film Exit Wounds (van Romeo Must Die-regisseur Andrzej Bartkowiak, red.) heb ik geleerd dat het okay is normale drums te gebruiken, zodat de percussie niet steeds onnodige aandacht trekt. Wat is dat!? Oh, het is een drum. Ik heb geleerd dat het okay is een drum als een drum te laten klinken, maar normaal gesproken doe ik dat liever niet. Ik verzin graag een methode om normale geluiden te veranderen in iets abstracts. Otherwise, what's the fun!"

"We are the holders of the only true magical thing in cinema storytelling"

De vrijheid om te doen en laten wat je wil, is wat Rona aantrekt in filmmuziek. "Als filmcomponist heb je ongelofelijk veel vrijheid, want je bent niet gebonden aan een specifiek genre, je mag lekker experimenteren - en je krijgt er nog voor betaald ook," lacht hij. "Als je maar bereid bent om je muziek aan te passen naar de wensen van een regisseur," voegt hij er aan toe. Volgens Rona is filmmuziek een uniek onderdeel van de film. "Iedereen die aan een film werkt, doet zijn best alles zo realistisch mogelijk te maken. De filmscore is echter het enige element dat niet realistisch is. Er is geen muziek op een slagveld, er klinken geen violen als twee mensen zoenen. De muziek is het enige ware magische element van een film. Bekijk een scène nog voordat er muziek in zit. Daar is niks aan, totdat je er muziek instopt. Opeens leeft het en raakt het de mensen emotioneel."

Sinds Toys uit 1992 maakt Jeff Rona deel uit van Media Ventures. Na lang twijfelen en zoeken naar de juiste woorden vertelt Rona: "Media Ventures is vooral een gemeenschap van mensen die bepaalde ideeën over filmmuziek delen. We delen een studiocomplex en we steunen elkaar creatief, maar uiteindelijk werkt iedereen individueel. Van alle mensen die hier werken, heb ik waarschijnlijk nog het minst samengewerkt," vertelt de componist. Rona heeft wel samengewerkt met Mark Isham. De jazztrompettist schreef het hoofdthema voor de ziekenhuisserie Chicago Hope, waarvoor Rona vervolgens de episodemuziek maakte. "Mark wilde wel een thema schrijven maar niet de score, dus belde hij mij want wij zijn goede vrienden. Hij schreef een heel cool deuntje, dat ik arrangeerde. De producenten waren tevreden over onze stijl. Melodieus en toch niet te traditioneel. Ik heb een aantal afleveringen gedaan, maar later kwamen er nieuwe producenten die een meer traditionele stijl wilden. Toen begon de show meer op een soap te lijken en daar had ik geen zin meer in."

En dus werd het tijd voor Rona om de serie te verlaten. Inmiddels is Rona's nieuwste score klaar. Exit Wounds heet de film en is geregisseerd door Andrzej Bartkowiak, die eerder Romeo Must Die maakte. "Ik had de beschikking over een groot orkest en een heleboel samples," vertelt Rona over die score. Voor Exit Wounds hanteerde Rona een hiphopstijl en om originele ritmes te creëren werkte Rona samen met een hiphopproducer, maar die samenwerking was niet zo succesvol als hij had gehoopt. "Sommige nummers hebben we wel drie of vier keer opnieuw moeten doen, voordat het goed was. Uiteindelijk is het allemaal wel gelukt, maar niet zonder slag of stoot. We hadden belachelijk weinig tijd. Maar goed, uiteindelijk interesseert het niemand hoe lang je aan een score werkt, als het maar goed klinkt," verzucht Rona. Exit Wounds was, naar eigen zeggen, de moeilijkste score die hij ooit heeft geschreven. Gevraagd naar wat over het algemeen het moeilijkst is om te doen, antwoord Rona: "Het moeilijkste om te doen is een slechte film." Dat geeft te denken. "Maar als je bepaalde scènes bedoelt, dan zijn helikoptercrashes of schietgevechten vrij eenvoudig. Je hoort de muziek dan toch niet. Echt moeilijk is een mooi thema dat goed past bij complexe emoties en dat het publiek raakt. Dat is pas echt moeilijk, want dan gaat het echt om de muziek."

Met dank aan Jeff Rona.


Jeff Rona filmografie

1991
Kafka (additional music, score van Cliff Martinez)
Virgin 92095-2

1992
Toys (additional music, score van Hans Zimmer)
ZTT Records 4509-91603-2

Black Magic (tv, additional music)

1993
Homicide: Life on the Street (tv)

Younger And Younger (additional music, score van Hans Zimmer)
Varèse Sarabande VSD-5456

1994
Lipstick Camera

Sensation (additional music)

Chicago Hope (tv, hoofdthema door Mark Isham)
Sonic Images 290-25-014

The Critic (animatie)

The Art of Survival (documentaire)

1995
Assassins (additional music, ook bekend als Day of Reckoning)

The Net (additional music, score van Mark Isham)
Varèse Sarabande VSD 5662

Death in Small Doses (tv)

1996
Profiler (tv, seizoen 1996-1997)

The Fan (additional music, score van Hans Zimmer)
TVT Records SMACD 806

High Incident (tv, hoofdthema door Hans Zimmer)

White Squall
Hollywood Records HR-62040-2

1997
Sleepwalkers (tv)

Do Me a Favor (ook bekend als Trading Favors)

Teen Angel (tv)

Gun (tv)

Tony Berland (documentaire)

1998
L.A. Doctors (tv, hoofdthema)

Black Cat Run (tv)

1999
Chill Factor (additional music, score van Hans Zimmer, John Powell & Jeff Rona)

Mind Prey (tv)

Tom Clancy's NetForce (tv)
Silkscreen Music 10004-1 (promotional, via www.jeffrona.com)

2000
Mission: Impossible 2 (additional music, score van Hans Zimmer)
Hollywood Records HR-62277-2

Gladiator (additional music, score van Hans Zimmer & Lisa Gerrard)
Decca 013-192-2 (more music, incl. Jeff Rona)

The In Crowd
Silkscreen Music 10004-7 (promotional, via www.jeffrona.com)

Traffic (additional music, orchestrator & programming, score van Cliff Martinez)
TVT Records 6960

Peter S.


Gerelateerde links
 Startpagina

Score 119
Andere artikelen:
Zwijgende films in concert - Vooruitblik
Oscar 2001: Oscar goes east
Jeff Rona - Portret
Filmmuziekserie Beurs van Berlage
Boekbespreking - The Reel World
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy