Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Odna - Concertverslag
Score 127, 04 04 2006



Odna: Concertverslag - Niet verschenen in Score 127, juni 2003

Russische symfonie vindt film na 72 jaar

Zelfs het NOS-journaal kwam eraan te pas. Op zaterdag 12 april jongstleden vond in het Theater aan de Parade in Den Bosch de wereldpremière plaats van een verloren gewaande filmsymfonie van Dimitri Sjostakovitsj. Het betrof muziek die hij omstreeks 1930 had gecomponeerd voor de Russische film Odna (1931) van Grigori Kozintsev en Leonid Trauberg. Na jaren van speurwerk en restauratie kon in aanwezigheid van de weduwe van Sjostakovitsj eindelijk genoten worden van het samenkomen van film en muziek na 72 jaar wachten. Zowel de weduwe als Theodore van Houten, de organisator van het filmconcert, vertelde in de staart van het journaal over de bijzondere gelegenheid van dit evenement.

Nooit eerder werden film en muziek samen opgevoerd. Odna werd destijds slechts korte tijd vertoond, voordat de rolprent ten prooi viel aan de strenge Russische filmcensuur. De bedoeling was dat het een zwijgende film zou worden met een lange partituur van de hand van Sjostakovitsj. Op het laatste moment werd besloten er een geluidsfilm van te maken met beduidend minder muziek. De originele partituur werd weliswaar een enkele keer integraal uitgevoerd, maar nooit als score bij de film. Door het beleg van Leningrad gedurende de Tweede Wereldoorlog is veel filmmateriaal verloren geraakt. De restauratie van de film is dan ook pas laat op gang gekomen. Hetzelfde geldt voor de partituur. Zowel film als partituur zijn ook vandaag nog niet geheel compleet. Tijdens de voorstellingen ontbraken derhalve zowel een gehele, zes minuten durende acte van de film alsmede enkele delen van de partituur. De toeschouwer zag dan flarden film zonder begeleidende muziek, daarnaast hoorde men tijdens de ontbrekende zesde acte alleen de gerestaureerde partituur. Eine unvollendete Filmsinfonie bij een incomplete film. Slechts drie opvoeringen kende de film, twee in Nederland en een in Parijs. Uitvoerenden waren het orkest, de solisten en het koor van het Amsterdams Conservatorium. Dirigent was de Brit Mark Fitz-Gerald die ook betrokken was bij de restauratie van de partituur.

Wat zagen en hoorden we? De film was een sterk staaltje Sovjet-filmrealisme uit een vervlogen tijdperk. De hoofdrol was weggelegd voor een archetypische sovjetheldin die een uitdaging aangaat die ze op een haar na met de heldhaftige dood moet bekopen. Ze wordt naar het barre, ver van haar woonplaats Leningrad gelegen Altai-gebergte op de grens met Kazachstan en Mongolië gestuurd om er les te gaan geven aan kinderen van de plaatselijke schaapherders.



De muziek ondersteunde de film prima dankzij melodieuze evenals functionele klanken. Sjostakovitsj voorzag de beginscènes in het decadente Leningrad van marsmuziek die later zijn befaamde jazzsuites zou kenmerken. Het steeds weerkerende en makkelijk in het gehoor liggend, prikkelende hoofdthema weerklonk ook hier al. Opvallend was het inzetten van bijzondere instrumenten als de theremin tegen het einde van de film wanneer de heldin in de bittere kou belandt en bijna sterft. De ijle, zweverige klanken die dit experimentele instrument (wellicht het bekendst uit Good Vibrations van The Beach Boys en de score van Spellbound) produceert, verleenden de betreffende scène extra dramatiek en illustreerden de experimenteerlust van de destijds nog maar 24-jarige componist. Een ander hoogtepunt was de slotscène waarin de muziek als het ware klonk als het geronk van de propellers van het vliegtuig dat de in levensgevaar geraakte hoofdpersoon wist te redden.

Voor Theodore van Houten moet dit project een labour of love zijn geweest. Al in de jaren ’80 heeft hij veelvuldig samengewerkt met Leonid Trauberg (onder meer bij diens Nieuw Babylon met ook muziek van Sjostakovitsj). Met deze opvoering waarvoor heel wat noeste arbeid moest worden verricht, bewijst hij opnieuw dat de stichting Film in concert een waardevolle en onmisbare functie vervult binnen het Nederlandse cultuurlandschap.

Paul S.


Gerelateerde links
 Startpagina

Score 127
Andere artikelen:
Odna - Concertverslag
Oscar 2003: Urenlang wegdromen bij Frida? - Beschouwing
De geboorte van de filmmuziek - Historische terugblik
Henny Vrienten - Zeemansvrouwen
Boekbespreking - Filmjaarboek 2002
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy