Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Boekbespreking - Georges Delerue: Une vie
Score 110, 14 04 2006



LE PLUS CINÉPHILE DES MUSICIENS - Verschenen in Score 110, maart 1999

DE EERSTE BIOGRAFIE VAN GEORGES DELERUE

De Franse filmcomponist Georges Delerue wordt meestal geasso­cieerd met de cineast François Truf­faut. De carrière van Delerue lijkt voor het grote publiek altijd nauw verweven te zijn geweest met dat van de Nouvelle-Vague-regisseur. Deze wat al te nauwe blik verbergt echter het zicht op het enorme oeuvre dat Delerue buiten zijn samenwerking met Truffaut heeft ge­schapen: heel veel muziek voor film en televisie, klassieke muziek, opera's, chansons, etc. Alleen al zijn filmœuvre omvat zo'n 400 korte en lange films.

Om recht te doen aan het belang van één van Frankrijks groot­ste filmcomponisten van na de Tweede Wereld­oorlog verscheen eerder dit jaar een biografie van Georges Delerue, geschreven door de Franse journalist Frédéric Gimello-Mesplomb. Gimel­lo-Mesplomb heeft zich vier jaar lang ver­diept in leven en werk van Delerue en heeft zijn bevindingen nee­rgeschreven in een tamelijk omvangrijke biografie, volgens eigen zeggen de eerste van Delerue. Het boek wordt afgesloten door ruim 50 pagina's die Delerue's omvangrijke en diverse oeuvre systema­tisch en overzichtelijk op een rij zetten.

Vrij traditioneel beschrijft Gimello-Mesplomb het leven van de componist. Delerue werd in 1925 geboren in het Noord-Franse Roubaix, dicht tegen de Belgische grens. Op 16-jarige leeftijd raakte hij door een ongeluk ernstig gewond en hield hij met groeien op. Voor de rest van zijn leven behield hij zijn karakteris­tieke gedrongen gestalte. Tijdens zijn reva­lidatie ontwaakte een intense liefde voor muziek in hem. Via enkele plaatselijke muziek­scholen belandde hij ten slotte op het be­faam­de Parijse Conserva­torium. Hier werd hij inten­sief

­geschoold door de componist Darius Milhaud. Deze destijds vermaarde klas­sieke compo­nist bezorgde Delerue de nodige intellectue­le bagage die hij tot dan toe had moeten ontberen. De bescheiden en leergierige muziekstudent maakte dankbaar ge­bruik van de wenken van zijn inspirerende leermees­ter.

Nog tijdens zijn studie nam Delerue diverse muzikale opdrach­ten aan. Met name de muzikale omlijsting van theatervoorstel­lingen en de compositie van enkele klassieke werken namen hem in beslag. Daar­naast componeerde hij met de schrijver Boris Vian een opera. Ook speelde hij in die tijd regelmatig jazz. Veel bekendheid heeft hij aanvankelijk niet verworven in de Parij­se of Franse culturele wereld. Dat gebeurde pas echt met de muziek die hij vanaf 1950 voor tal van korte films en vanaf 1959 voor lange films ging schrijven. Het waren vooral Nouvel­le-Vague-regis­seurs die gebruik maakten van Delerue's muzikale diensten. Regisseurs als Resnais, Truffaut en Godard gebruik­ten heel vernuftig Delerue's muziek in hun films. Daarbij viel enerzijds Delerue's lyrische muziekstijl op en ander­zijds zijn filmisch inzicht om met muziek emoties en gemoeds­toestanden uit te drukken.

Dat Truffaut bij dit creatieve proces een cruciale rol speel­de, wordt vooral duide­lijk aan het lange hoofdstuk dat Gimel­lo-Mesplomb wijdt aan de vroeg gestorven cineast. De samen­werking tussen Delerue en Truf­faut is nog steeds exemplarisch in de filmgeschiedenis, niet in de laatste plaats omdat de inbreng van Delerue in de films van Truffaut substan­tieel is te noe­men. Deze visie van de filmcomponist als crea­tieve, toevoegen­de kracht bij het film­proces was in de jaren '60 nieuw. Truf­faut heeft altijd het belang van muziek erkend, en de kruisbe­stuiving tussen hem en Delerue heeft een legendari­sche klank behouden. Liefst tien films telde hun samen­werking, en nog steeds is Jules et Jim (1961) daarvan een markant hoogte­punt. Deze vroege film van Delerue heeft jarenlang garant gestaan voor zijn publieke faam en zijn belang voor de filmmu­ziek. 

Beide kunste­naars ver­bond een diep respect voor elkaars vak­manschap alsook een diepe­ vriend­schap die nooit is bedreigd door enkele curieuze zijsprongen van Truf­faut (hij ging twee­maal met Bernard Herrmann in zee en gebruikte bij vier films muziek van de befaam­de vooroor­logse film­componist Mauri­ce Jaubert). Het hoofdstuk over Truffaut omvat enkele brieven van de cine­ast waaruit voornoemd respect en vriend­schap blij­ken. Vanwege zijn groot filmisch inzicht noemde Truffaut Delerue ooit Le plus cinéphile des musiciens.

Maar er gebeurde meer dan alleen Truffaut. Vrijwel gelijktij­dig met hem werkte Delerue nauw samen met Philippe de Broca, een in komedies gespecialiseerde randfiguur van de Nouvelle Vague. Liefst aan zeventien films werkten beiden samen. En hoewel het vak­manschap van Delerue in elk van deze zeventien films door­schijnt, hebben ze nooit het kaliber van de tien Truffaut­films weten te behalen. 

Andere regisseurs met wie Delerue in de jaren '60 veelvuldig samenwerkte waren Jack Clayton en Fred Zinne­mann die beiden in Enge­land werkzaam waren. Al vanaf 1964 stak Dele­rue geregeld het Kanaal over om in Enge­land te werken. Aanvan­ke­lijk sprak hij geen woord Engels, maar dat stond de samenwer­king en het uitein­delijke resultaat nooit in de weg. Film­muziek kent blijkbaar geen grenzen. Met de score van A Man For All Sea­sons (1966) van Fred Zinnemann brak hij ook in de Angelsaksi­sche filmwe­reld definitief door. 

Anno 1970 is Delerue een gevestigde naam binnen de wereld van de filmmuziek. Films uit Frankrijk, Engeland, Italië, de Verenige Staten en zelfs Nederland (onder meer drie films van Fons Rademakers) hebben een score van de hand van de Franse mees­ter. Toch zouden de jaren '70 een relatief moeilijke periode voor Dele­rue vormen. Naast een enkele opdracht uit Hollywood en Enge­land werkte hij gro­tendeels in eigen land. Hier waren de arbeidsomstandigheden vaak slecht, hetgeen hem deed verzuchten dat het zo niet verder kon gaan. In Hollywood was het anders ge­steld, hier kon hij op zeer professionele wijze muzikale ideeën ontwikkelen en in de uiteindelijke films verwerken. Nadat hij drie Franse Césars in successie had ontvan­gen (voor Préparez vos mouchoirs (1978), L'amour en fuite (1979) en Le dernier métro (1980)) vertrok hij begin jaren '80 - enigszins verbitterd - defi­nitief naar Holly­wood. Naast tal van Holly­wood­pro­duc­ties bleef Dele­rue werken voor Franse films. Zijn productie is altijd enorm geweest. Per jaar componeerde hij de muziek voor gemiddeld vijf à zes speelfilms naast muziek voor vele televi­sie­films en korte films. En hard werken heeft hij altijd gedaan. 

Gimello-Mesplomb besteedt relatief weinig aandacht aan die laatste elf Hollywoodjaren. Het waren zeker niet Deleru­e's crea­tiefste jaren. Veel van de films uit die laatste periode maken een onevenwichtige indruk. De gouden jaren in Frankrijk leken voorbij, hetgeen pijn­lijk wordt benadrukt door Truf­faut's overlijden in 1984. Diens laatste film Vive­ment diman­che! (1983) kende nog muziek van Delerue. Erkenning kreeg Delerue in Hollywood wel: enkele Oscarnominaties evenals de Oscar zelf voor een weliswaar mindere score, A Little Roman­ce (1979). 

Wat Delerue door de jaren heen vooral dwars bleef zitten, was het uit­blijven van erkenning in eigen land. Enkele huldi­gingen in zijn geboorte­plaats haalden niet veel uit, de reac­ties van het publiek waren opvallend lauw. Pas tijdens het filmfestival van Cannes in 1991 leek het tij in eigen land gekeerd en werd hij gehul­digd als groots filmcompo­nist. Anders dan in de Verenige Staten en Engeland wordt in Frankrijk een klassiek ge­schoolde filmcompo­nist niet gezien als een vol­waardig kun­stenaar die een blijvende cultu­rele bijdrage le­vert. 

Delerue's einde kwam gauw. Bij een van zijn laatste werken (Man Trouble (1992)) moest hij op last van de produ­cent de score zelfs enkele malen veranderen. Deze verne­deren­de omstan­digheden hebben zijn vroegtijdig einde - hij be­zweek aan een hartaanval in maart 1992 - mogelijk be­spoedigd. De filmwe­reld reageerde gecho­queerd. Slechts 67 jaar telde Dele­rue bij zijn overlijden en het gemis werd meteen alom gevoeld. Vooral zijn lyrische muziek, zijn enorme vakmanschap en zijn innemen­de karakter werden bij zijn overlijden geroemd. 

Gimello-Mesplomb's belangrijkste verdienste schuilt vooral in het onderbrengen van tal van feiten en nuttige informatie omtrent het fenomeen Delerue in één allesom­vattend boekwerk: levensbe­schrijving, citaten van de maestro zelf, getuigenissen van collega's, Delerue's eigen visie op het componeren van filmmu­ziek, een uitgebreide discografie en veel meer. De toeganke­lijk be­schre­ven biogra­fie zal lezers die beschikken over een rede­lijke Franse kennis niet al te veel moeite kosten dit boek te lezen.

Wat daarentegen ontbreekt, is een heldere uiteenzetting van de drijfveren die achter de soms melan­cho­li­sche evenals lyrische filmmu­ziek zaten. Enkele cita­ten van de compo­nist zelf ontwar­ren het mysterie Delerue enigs­zins, maar van een allesom­vat­ten­de dui­ding van de typische Delerue-stijl is niet echt sprake. Als lezer moet je nu teveel tussen de regels door lezen en zelf conclu­deren.

Ook wat onderbelicht is Dele­rue's laatste periode, de jaren in Hollywood. Dat ligt wellicht aan de soms geringe kwali­teit van veel van de films uit deze periode. Daarnaast is het on­doen­lijk om elke film apart te bespreken, aangezien de man een enorme produc­tie kende tot aan zijn dood toe.

Wat uiteindelijk blijft, is een moedige eerste poging om leven, werk en al de muzikale creaties van één van de Franse filmmu­ziek­reuzen van na de oorlog in één boek te vervatten.

De biografie enerzijds en de uitgebreide discografie ander­zijds maken de aanschaf van dit boek een must voor eenieder die steeds weer gecharmeerd en geboeid wordt door de muziek van deze Franse filmcomponist en meer wil weten over 's mans leven en werk.

Georges Delerue: Une vie, Frédéric Gimello-Mesplomb. Jean Curutchet, Bayon­ne 1998. ISBN 2904348785, 277 blz. Prijs: 140 Franse francs.

Paul S.

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 110
Andere artikelen:
Patrick Doyle - Portret
Boekbespreking - Georges Delerue: Une vie
Geschiedenis van de Oscar Beste Muziek (deel 4) - Serie
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy