Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Boekbespreking - De stem van de natuur
Score 141, 27 12 2007



BOEKBESPREKING - De stem van de natuur - Verschenen in Score 141, december 2006

Andrei Tarkovsky (1932-1986) is de grootste Russische filmmaker van na de Tweede Wereldoorlog. De films waarmee hij zijn grote reputatie vestigde, zoals Stalker, De spiegel, Andrei Roeblev of Solaris, zijn niet gemakkelijk – maar niemand heeft ooit gezegd dat film makkelijk moet zijn. Zo’n twintig jaar geleden verscheen De verzegelde tijd, een boek waarin hij zijn ideeën over film uiteenzette. Dat boek is nu in herdruk verschenen en het bevat een paar intrigerende bespiegelingen over filmmuziek.

Tarkovsky gebruikte muziek uitsluitend als een soort refrein. ‘Als we door het refrein in een film worden ondergedompeld in de muziek, dan keren we telkens terug tot de ervaring die we reeds in de film hadden opgedaan, aangevuld en verdiept met nieuwe ervaringen. De muziek kan zo het koloriet en zelfs de essentie van een shot veranderen.’ Tarkovsky koos dus met nadruk niet voor de Hollywood-manier van muziek toepassen, die naar zijn oordeel nooit veel verder is gekomen dan het begeleiden van beelden in overeenstemming met het ritme en de emotionaliteit van de beelden. Een hardnekkige traditie die is ontstaan in de periode van de zwijgende film toen pianisten al op soortgelijke wijze films muzikaal illustreerden.

Terwijl muziek zoveel meer vermag, meende Tarkovsky. Ze kan de toon van een film bepalen, of de beelden een extra nuance geven. Zodat de mogelijkheden worden uitgebreid om het beeld verschillend (dus juist niet eenduidig, zoals in zoveel films) te ervaren. Voor Tarkovsky was filmmuziek altijd een natuurlijk bestanddeel van de wereld van het geluid, van de klanken, en daarmee een onlosmakelijk deel van het menselijk leven dat hij verbeeldde. Het hield bijgevolg de mogelijkheid open dat geluiden geen ruimte lieten voor ‘echte’ muziek – zoals in Stalker en Nostalghia tot op zekere hoogte ook gebeurde. Een realistisch georganiseerde, klinkende wereld is in wezen al muzikaal, vond hij. Het is gewoon de beste filmmuziek. In die zin moet de lezer dan ook het volgende statement begrijpen: ‘Ik moet bekennen dat ik er heilig van overtuigd ben dat film in wezen geen muziek nodig heeft.’

Tarkovsky was er overigens nooit helemaal zeker van of al zijn films en de daarin gebruikte filmmuziek eigenlijk wel voldeden aan die hooggestemde eisen. In ieder geval: ook hij kon niet zonder muziek. Vaak gebruikte hij – op een heel intelligente manier overigens – bestaande muziek van onder anderen Bach, Purcell, Debussy en Wagner. Als hij zijn vaste componist, Edward Atremjev, filmmuziek liet componeren dan had die vaak een elektronisch karakter. Dat was niet zonder reden: ‘Elektronische muziek kan in het totale geluid van een film opgaan, of zich achter andere geluiden verschuilen, of een vage, onbepaalde indruk achterlaten, zoiets als de stem van de natuur. Maar ze kan ook lijken op de menselijke ademhaling’.

Kijk, zo kun je ook tegen filmmuziek aankijken.

De verzegelde tijd (met twee dvd’s: de film Het offer en een portret van Tarkovsky), Andrei Tarkovsky. Historische Uitgeverij, Groningen, 2006. ISBN 9065540318, 224 blz. Prijs: € 35.

HM


Gerelateerde links
 Startpagina

Score 141
Andere artikelen:
Piet Goddaer/Ozark Henry - Interview
Rocket Cinema Festival - Verslag
Boekbespreking - De stem van de natuur
Basil Poledouris - In memoriam
Gabriel Yared - Interview
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy