Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Oscar 2007 - Een wereld van uitersten
Score 142, 23 03 2008



OSCAR 2007 - Verschenen in Score 142, maart 2007


Een wereld van uitersten

Alweer die Argentijn, zal menigeen hebben gedacht op maandagochtend 26 februari jongstleden toen bekend werd wie een Oscar had gewonnen. Twee Oscars op rij voor de nog tamelijk nieuwe Gustavo Santaolalla, een dergelijke muzikale bekroning is nog niet vaak voorgekomen in de 79 jaar van de prestigieuze Amerikaanse filmprijzen. De gitarist van de muzikale eenvoud versus enkele doorgewinterde componisten zoals Thomas Newman (reeds acht nominaties), dat schreeuwt uiteraard om een verklaring. Maar er was meer filmmuzieknieuws zoals de late bekroning van meestercomponist Ennio Morricone (zie pagina ). En hoe bestaat het dat in liefst drie van de vijf genomineerde films in de categorie Beste muziek een hoofdrol is weggelegd voor Cate Blanchett? Score analyseerde wederom de Oscaruitreiking teneinde de toch wat omstreden bekroning van Santaolalla toe te lichten.

Internationaal

De keuze van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences voor de vijf uiteindelijk genomineerde scores was op zijn minst verrassend te noemen. Geen van de vijf bijbehorende films was een commercieel succesvolle blockbuster, veeleer is sprake van kleine films met een serieuze ondertoon. Opvallend is verder dat de films zich afspelen in vele landen en nauwelijks in de Verenigde Staten (alleen een segment van Babel). Voorts zijn de genomineerde componisten afkomstig uit evenzovele landen: twee Amerikanen (Philip Glass en Thomas Newman), een Fransman (Alexandre Desplat), een Spanjaard (Javier Navarrete) en een Argentijn (Gustavo Santaolalla).

Vergeleken met de Golden Globes leek de Academy ook dit jaar weer een geheel andere koers te varen. Slechts één film (Babel) werd door beide organisaties genomineerd. De andere voor een Golden Globe genomineerde films The Da Vinci Code, The Fountain, Nomad en The Painted Veil kwamen niet op de lijst met Oscarnominaties voor. Wel kreeg Desplat (die eerder al een Golden Globe had gewonnen voor The Painted Veil) een nominatie, maar dan voor een andere film (The Queen). Andere notoire absenten waren onder meer Blood Diamond en Lady in the Water (beide van James Newton Howard), Volver (Alberto Iglesias), The Black Dahlia (Mark Isham), The Departed (Howard Shore), United 93 (John Powell) en The Illusionist (Philip Glass). Overigens werd ook Casino Royale (David Arnold) niet genomineerd (wel bij de BAFTA’s). Ten slotte was er nog een opvallende afwezige: John Williams.

Meest getipte favoriet was dit jaar Thomas Newman. The Good German was immers alweer zijn achtste nominatie en dan wordt het kennelijk tijd voor een beeldje. Dat niet hij of Desplat als winnaar huiswaarts mocht keren, maar de winnaar van vorig jaar, zal dan ook velen hebben verbaasd, zo niet verbijsterd. De bekroning van Gustavo Santaolalla voor Brokeback Mountain vorig jaar was voor velen curieus gebleken, gezien de spaarzame muziek en weinig opwindende orkestratie. Toch moet in dit verband worden opgemerkt dat Santaolalla tijdens het laatste Filmfestival van Vlaanderen de publieksprijs voor deze film in ontvangst mocht nemen. “The Public is never wrong,” beweerde Samuel Goldwyn ooit, echter de Oscar wordt niet gekozen door het publiek, maar door een select gezelschap vakgenoten. En dit genootschap heeft mogelijk een vooruitziende en dappere blik getoond door opnieuw een intieme, minimale score vol wereldmuziek te lauweren die haaks staat op groots georkestreerde, eerder traditionele scores die het grote gebaar niet schuwen. De tijd zal het leren.

Ere-Oscar

Meer nog dan de voor velen wonderbaarlijke uitverkiezing van Gustavo Santaolalla stond een nestor van de internationale filmmuziek dit jaar groots in de schijnwerpers: Ennio Morricone. Zijn bijdrage aan de filmmuziek is van onschatbare waarde, zo bleek tijdens de inleiding tot de bekroning van ‘s mans œuvre. Een andere verrassing was de bekroning van Melissa Etheridge die het prijswinnende liedje I Need to Wake Up uit de documentaire An Inconvenient Truth had geschreven. Drie genomineerde liedjes uit Dreamgirls hadden hier het nakijken. 

Traditiegetrouw heeft uw hoofdredacteur aandachtig geluisterd naar de vijf genomineerde scores teneinde na te gaan of de omstreden bekroning van Babel terecht was of niet. Omdat twee van de genomineerde films uit de muziekcategorie in Nederland nog niet waren te zien (The Good German en Pan’s Labyrinth worden volgende maand pas uitgebracht), ligt de nadruk bij deze analyse op de muziek en minder op de film. De filmische werking van de vijf scores kon dan ook niet altijd worden vastgesteld en is derhalve als criterium achterwege gebleven. Wel golden thema en rijkdom van de score als leidraad. 

De nominaties

BABEL – GUSTAVO SANTAOLALLA

Algemeen: de dubbel-cd bevat muziek uit de film maar ook muziek inspired by. Gustavo Santaolalla schreef al in een vroeg stadium muziek en deze gidste regisseur Alejandro González Iñárritu door de opnames. De helft van de nummers op de cd is van anderen zoals Ryuichi Sakamoto en enkele Mexicaanse artiesten. Deze vaak uitbundige evenals buitenissige muziek overschaduwt menigmaal de originele score van Santaolalla. De Argentijn bezocht de opnames op alle drie de continenten om ter plekke muzikale research te plegen en dichtbij de opnames te zijn teneinde de score zo authentiek mogelijk te laten klinken. Opmerkelijk is het gebruik van reeds bestaande Santaolallamuziek in de film, hetgeen een Oscarnominatie had kunnen dwarsbomen, maar kennelijk maakte de Academy daar geen bezwaar tegen. 

Thema: de score bevat geen thema. Waarin deze score zich van andere onderscheidt, is de veelheid aan muziekstijlen die steeds bij de betreffende landen passen. Santaolalla slaagt er meestal goed in een zo authentiek mogelijk klinkende muziekstijl te creëren. In de meeste gevallen is sprake van een vorm van wereldmuziek die per land van muzikale kleur verschiet. De score bestaat meestal slechts uit de uit duizenden herkenbare gitaarklanken van de Argentijn. En dan is het vaak een kwestie van smaak: vind je wereldmuziek of akoestische gitaarmuziek mooi of niet? Het meest kale nummer is de korte track The Phone Call waarin Santaolalla met enkele akoestische gitaarklanken een wereld van emotie weet op te roepen.

Rijkdom: de cd weet meestentijds zeer te boeien, juist vanwege de rijkdom aan muzikale stijlen en ook stemmingen, van Mexicaanse feestmuziek tot ambient Japanse klanken van onder meer Sakamoto. Ondanks dit brede muziekpalet weten de composities van Santaolalla in de meeste gevallen net zo te boeien als de nummers van andere artiesten. Sommige van zijn composities bestaan slechts uit trommelgeluiden. Na meerdere luistersessies kan terecht worden opgemerkt dat de Argentijn een meer dan knappe prestatie heeft afgeleverd.

Technische gegevens: cd 1 – 17 tracks, 63 min. / cd 2 – 19 tracks, 67 min. 

Oscarhistorie: Gustavo Santaolalla won vorig jaar zijn eerste Oscar voor Brokeback Mountain

THE GOOD GERMAN – THOMAS NEWMAN

Algemeen: dit is de tweede film van Steven Soderbergh waarvoor Thomas Newman de score heeft geschreven (de eerste was Erin Brockovich (2000)). Soderbergh staat bekend als een eigenzinnig regisseur die het liefst de muziek zelf samenstelt uit reeds bestaand werk en daarnaast enige ruimte overlaat aan een componist. Voor The Good German schreef Newman een complete score die – zoals we van hem gewend zijn – bestaat uit een grote verzameling bits & pieces, ditmaal wonderwel aaneengesmeed tot een lang filmmuzikaal geheel. De score is geheel symfonisch en is gecomponeerd in de neoromantische stijl die de grote componisten uit Hollywoods gouden jaren nastreefden. Ook Newmans instrumentkeuze is traditioneel te noemen, dus ditmaal geen exotische instrumenten als de marimba maar vooral veel strijkers. 

Thema: de score kent enkele sterke thema’s. Een van de thema’s valt meteen met de deur in huis als een Mahleriaanse donderslag. Het titelthema daarentegen is een ingetogen compositie die naast een gevoelige klankkleur ook een mysterieuze dimensie toevoegt en uiteindelijk in enkele variaties mogelijk de fraaiste compositie van de vijf genomineerde scores vormt. De thema’s zijn overigens meteen herkenbaar en klinken als typische thrillermuziek. Überhaupt wemelt het van de sinister aandoende composities.  

Rijkdom: ondanks het fragmentarische karakter van de individuele nummers wekt de score de indruk een hecht geheel te zijn, zeg maar een filmische symfonie. De sfeer is continu dreigend, vrolijke noten zitten er nauwelijks tussen. Maar dat zal niemand verbazen, aangezien The Good German een naoorlogse, gitzwarte thriller is. En daar hoort dan uiteraard een typische jaren ’40-score bij en daarin is Newman uitstekend geslaagd. Heel vaak doet de score denken aan Bernard Herrmann in zijn beste jaren. Het domineren van strijkers doet dan de rest, immers dit lijkt verdacht veel op de aanpak van Herrmann bij zijn meesterwerk Psycho. Ten slotte verraadt Newman zijn meesterschap door ondanks de beperking van slechts 44 minuten een eigen wereld vol raadsels en spanning te creëren. Kortom, een boeiende creatie die de spanning van begin tot eind moeiteloos weet vast te houden.

Technische gegevens: 29 tracks, 44 min.

Oscarhistorie: dit is alweer de achtste nominatie voor Newman. Eerdere nominaties kreeg hij achtereenvolgens voor The Shawshank Redemption (1994), Little Women (1994), Unstrung Heroes (1995), American Beauty (1999), Road to Perdition (2002), Finding Nemo (2003) en Lemony Snicket’s A Series of Unfortunate Events (2004).

NOTES ON A SCANDAL – PHILIP GLASS

Algemeen: de eind januari 70 jaar geworden componist is de laatste jaren actiever dan ooit op het gebied van filmmuziek. Liefst drie nieuwe projecten staan dit jaar op stapel. Verleden jaar viel hij al eerder op met zijn zeer toegankelijke score voor The Illusionist. Toch koos de Academy voor het experimentele Notes on a Scandal. In beide scores is Glass’ overbekende repetitieve muziekstijl aanwezig, maar niet alle tracks in Notes on a Scandal kennen deze jachtige stijl. 

Thema: het belangrijkste thema is dat van de hoofdpersoon Barbara, gespeeld door Judi Dench. Er zijn talloze variaties op dit pakkende en in wezen eenvoudige stuk. De cd begint en eindigt met dit thema dat zich als een cyclus ontvouwt, net als de ontwikkeling van Barbara zelf. 

Rijkdom: de van Glass bekende muziekstijl brengt bij de kijker een opgejaagdheid teweeg die de meeste tracks kenmerkt. Bij een nummer als Discovery werkt deze aanpak prima. Toch zijn er ook voldoende nummers die een golvend ritme hebben en rustgevender werken. Voor praktisch alle nummers geldt dat ze een melancholieke klankkleur kennen, maar dat is gezien de ernst van de film niet verwonderlijk. Naast de nodige sinistere en dreigende nummers is er een enkel opgewekt nummer. De score doet soms Herrmannesque aan met ijle strijkers en zware bassen zoals in het nummer Stalking. Glass bouwt de score rustig op en werkt toe naar een climax in Betrayal waarna de dreiging wordt afgebouwd. Van een scala aan composities is hier dan ook minder sprake dan van een variatie in de instrumentkeuze, waarmee accenten en bewegingen worden gezet.

Technische gegevens: 20 tracks, 50 min.

Oscarhistorie: dit is de derde nominatie voor Philip Glass. Eerdere nominaties ontving hij voor Kundun (1997) en The Hours (2002).

PAN’S LABYRINTH (EL LABERINTO DEL FAUNO) – JAVIER NAVARRETE

Algemeen: de inmiddels 50-jarige Javier Navarrete componeert al ruim twintig jaar filmmuziek, maar is buiten de Spaanstalige wereld nagenoeg onbekend. Met regisseur Guillermo del Toro werkte hij eerder samen voor El espinazo del diablo (2001). Opvallend is de prachtige opname van het City of Prague Philharmonic Orchestra. Navarretes nominatie was wellicht de grootste verrassing dit jaar, maar gezien het fenomenale succes van Pan’s Labyrinth en de sterke, sprookjesachtige score was deze nominatie welverdiend. 

Thema: de score kent een briljant thema dat direct aanslaat bij de luisteraar. Het als slaapliedje uitgevoerde thema ontroert meteen en maakt zeer nieuwsgierig naar de film. In de eerste track van de cd is het thema spaarzaam georkestreerd. De tweede track is een grootse orkestrale variatie en vervolgens komt het thema in talloze gedaantes terug aan het begin en aan het einde van de score en omringt daarmee als het ware de rest van de score. 

Rijkdom: de muziek houdt het midden tussen horror, fantasy en sprookje. Het slaapliedje is sprookjesachtig, maar het grote middenstuk van de cd bestaat uit onheilspellende klanken die voor de nodige spanning en mysterie zorgen. Zijn de variaties op dit slaapliedje in het eerste gedeelte een wellust voor het oor en erg melodieus, de actiemuziek uit het middengedeelte is veelal luidruchtig, hetgeen betekent dat we aanzwellende en gierende strijkers horen. Tracks als Mercedes en Pan and the Full Moon hebben een huiveringwekkend effect op de luisteraar. Deze luide muziek is misschien iets teveel van het goede maar in tracks als Deep Forest pakt Navarrete groots uit en creëert hij originele actiemuziek. The Funeral is een sterk staaltje op klassieke leest geschoeide filmmuziek. Na de bombast van de actiemuziek klinkt de terugkeer van het thema als een ware bevrijding; de beproeving van de hoofdpersoon is kennelijk doorstaan. Begin- en eindtrack met het hoofdthema zijn identiek in hun kale orkestratie en pure klanken. 

Technische gegevens: 21 tracks, 73 min.

Oscarhistorie: dit is de eerste nominatie voor Javier Navarrete.

THE QUEEN – ALEXANDRE DESPLAT

Algemeen: de cd bevat relatief weinig oorspronkelijke filmmuziek. Het zes minuten durende Libera me van Giuseppe Verdi (zoals het werd uitgevoerd tijdens de uitvaart van Lady Di in 1997) besluit de cd en zo blijven er slechts 38 minuten aan scoremuziek over. Toch weet Desplat met deze kleine score een veelheid aan gevoelens en sfeer te toveren, hetgeen zijn virtuositeit onderstreept. Hij bouwt evenwel duidelijk voort op zijn mogelijk grootste prestatie tot nu toe: de score voor Birth uit 2004. De invloed van deze mijlpaal is meerdere keren duidelijk te horen, maar storend is dit geenszins. 

Thema: Desplat schreef wellicht het meest herkenbare thema van het afgelopen jaar, namelijk het nummer People’s Princess dat door zijn pakkende, ritmische klanken meteen de harten van de luisteraar steelt, met een hoofdrol voor de klavecimbel. Ook het thema van de koningin (H.R.H.) is een terstond herkenbaar thema dat in verschillende tracks terugkomt. Anders dan het frisse, tintelende People’s Princess is het koninginthema eerder een gedragen, gevoelige compositie: emotie versus ratio. 

Rijkdom: ondanks de korte duur van de score (evenals de film) is er een veelheid aan composities die in diverse variaties terugkeert. Desplat toont zich dan ook een meester in de economische eenvoud en hij weet met zijn muziek een waaier aan stemmingen te genereren. Nergens wordt het zwaarmoedig, zelfs niet in gevoelige stukken als Mourning. De qua klankkleur luchtige, welluidende score is zeer prettig om naar te luisteren. Ook is de score nergens luidruchtig of overdadig. The Queen is een pakkende, veelal vrolijk stemmende, knap geschreven score van een veelzijdig componist. 

Technische gegevens: 16 tracks, 44 min.

Oscarhistorie: dit is de eerste nominatie voor Alexandre Desplat.

De winnaar

Van de vijf genomineerde scores hinkte Pan’s Labyrinth iets teveel op het fraaie thema en was Notes on a Scandal toch iets te eigenaardig geconstrueerd. En hoe aantrekkelijk The Queen ook klonk, Desplat heeft betere scores geschreven en misschien was The Queen ook wel een tikkeltje te commercieel en te gemakkelijk in het gehoor liggend. Blijven over Babel en The Good German, twee op het eerste gehoor zeer tegengestelde scores: Spartaanse klanken versus weelderige muziek. Echter, zowel Santaolalla als Newman maakte een experimentele keuze: Santaolalla door de muziekstijl aan het betreffende land aan te passen en met vrij spaarzame middelen de ideale muzikale begeleiding te creëren en Newman door in de stijl van de grote filmcomponisten van weleer een wereld te scheppen die bol staat van dreiging en mysterie. Zijn gewaagde aanpak had misschien toch de Oscar verdiend want met zijn wervelende score prikkelt Newman op meesterlijke wijze onze fascinatie voor het mysterie dat filmmuziek soms zo onweerstaanbaar maakt. En trouwens, voor Cate Blanchett maakt het niet zoveel uit, wie er nu heeft gewonnen …..

Paul S.

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 142
Andere artikelen:
Boekbespreking - Brieven Miklós Rózsa
Boekbespreking - Verzamelaarscatalogus
Herbert Stothart - Portret
Ennio Morricone - Ontvangt ere-Oscar
Oscar 2007 - Een wereld van uitersten
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy