Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Alex North - Originele score voor 2001
Score 143, 28 03 2008



Alex North's 2001: A Space Odyssey, the original score - Verschenen in Score 143, juni 2007

Music for 2001: A Space Odyssey, The original score by Alex North, Intrada Special Collection, Volume 38

13 tracks, 39 min.

Het is in dit blad al eens eerder verteld: de legende wil dat Stanley Kubrick voor 2001: A Space Odyssey (1968) twee complete partituren liet componeren en met orkest opnemen. Dat hij vervolgens de banden beluisterde, de muziek niet erg kon waarderen, demonstratief naar een nabijgelegen platenwinkel wandelde, even in de afdeling klassieke muziek rondneusde en een kwartiertje later weer op straat stond met Also sprach Zarathustra van Richard Strauss, An der schönen blauen Donau van Johan Strauss en Gayaneh van Aram Chatsjatoerjan. Zoals gezegd, het is een apocrief verhaal; de werkelijkheid was anders, maar legendes hebben doorgaans een kern van waarheid en die kern is hier dat Kubrick zoiets zou hebben kunnen doen, want hij heeft altijd de volledige zeggenschap over elk aspect van een filmproject.

Het was daarom welhaast onvermijdelijk dat Kubricks succesvolle streven zijn artistieke integriteit te behouden, bij herhaling inperking van de artistieke vrijheid van anderen tot gevolg zou hebben. Cameralieden hebben daar in het verleden al eens een boekje over opengedaan: Kubrick, zelf een groot fotograaf en cameraman, mocht graag een scène opnieuw uitlichten, of in voorkomend geval zelf de camera hanteren.

Zijn grootste en meest fameuze slachtoffer was echter componist Alex North. Hij is de schepper van misschien wel de beroemdste ‘lost score’ uit de naoorlogse filmgeschiedenis: de muziek voor 2001: A Space Odyssey.

North, die eerder zeer succesvol had samengewerkt met Kubrick aan Spartacus, had hooggestemde verwachtingen toen de grote filmmaker opnieuw een beroep op hem deed. Aanvankelijk zag het ernaar uit dat North muziek zou schrijven voor een film met maar zo'n 25 minuten dialoog en zonder geluidseffecten. Kubrick zorgde ervoor dat het de componist aan niets ontbrak en bezorgde hem een fraai appartement in Londen, waar hij gedurende de eerste weken van 1968 dag en nacht kon werken aan de score. Van meet af aan was Kubrick nauw betrokken bij North’s compositorische werk – hij gaf volgens North waardevolle suggesties – maar van meet af aan moet North ook onraad geroken hebben. Kubrick had zelf al wat moderne muziek geselecteerd voor de film en eiste dat North om die bestaande fragmenten heen zou componeren. Maar North zag dat niet zitten.

Na een aantal weken werd duidelijk dat de score beperkt zou blijven tot de eerste helft van de film, de tweede helft zou uitsluitend geluidseffecten kennen. Later dat jaar ontdekte North, tijdens de première van de film in de Verenigde Staten, dat zijn werk voor niets was geweest en dat Kubrick uitsluitend bestaande muziek had gebruikt.

Achteraf is duidelijk geworden dat Kubrick nimmer van plan is geweest de score van North te gebruiken; hij hield de muziek achter de hand voor het geval hij niet de rechten kon krijgen op de stukken die hij zelf had geselecteerd voor de film. Bovendien liet hij weten de score volstrekt ongeschikt te achten voor zijn film. Voor North was het een van de meest traumatische gebeurtenissen in zijn gehele muzikale loopbaan.

Op initiatief van producer Robert Townson is North’s muziek in 1993 onder leiding van Jerry Goldsmith al eens integraal opgenomen voor Varèse Sarabande. Maar nu zijn na jarenlange naspeuringen en schermutselingen over rechten en dergelijke de oorspronkelijke mastertapes op cd beschikbaar gekomen, ‘conducted and orchestrated by Henry Brant’. De uitgave gaat vergezeld van een mooi boekje met alle (inmiddels min of meer bekende) ins and outs van de wordingsgeschiedenis van de score (en de film) en de aanvankelijke aarzelingen van de kant van de Kubrick-estate de muziek aan het grote publiek prijs te geven.

Maar er is ook nieuws: bij voorbeeld dat de entr’acte die deel uitmaakt van Goldsmith’s rerecording helemaal niet thuishoort in de 2001-score. Ze blijkt als titelmuziek bedoeld voor een ABC-documentairereeks, getiteld Africa. Verder valt (weer) op dat North geen titelmuziek schreef voor 2001 en dat hij veel muziek schreef voor cues die later geen muziek zouden krijgen en vice versa. 

Wat al viel te constateren na de heropname onder leiding van Goldsmith, geldt ook nu weer: het materiaal moet North bijzonder dierbaar zijn geweest. Sommige delen klinken vagelijk bekend en waren dan ook in bewerkte vorm terug te horen in zijn scores voor The Shoes of the Fisherman en Dragonslayer. Maar wat meer is: de ‘nieuwe’ oude 2001-score is te synchroniseren met de finale versie van de film (aanwijzingen daartoe staan per track aangegeven) en met een beetje gepruts (niet elke dvd loopt even snel, dat kan een paar seconden schelen) valt zo een heel aardig idee te krijgen van North’s bedoelingen.

Wat niet wegneemt dat 2001 inmiddels helemaal zit vastgeklonken aan die fameuze muziek- en geluidsband die Kubrick samenstelde en dat maakt dat je je maar heel moeilijk een beeld kunt vormen van hoe het anders had gekund.    

HM

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 143
Andere artikelen:
Alex North - Originele score voor 2001
Loek Dikker - Wolfsbergen
Martijn Schimmer - Interview
Boekbespreking - Diverse titels
Dario Marianelli - Interview
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy