Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Virgil Thomson - Portret
Score 148, 28 10 2008



De Americana van Virgil Thomson


Virgil Thomson (1896 -1989) is een ontdekking. Lang dacht ik dat zijn scores, met name voor de twee documentaires die Pare Lorentz in de jaren dertig maakte in het kader van president Franklin Roosevelts New Deal – The Plow That Broke the Plains (1936) en The River (1938) – lang dus dacht ik dat die scores een soort ‘Aaron Copland’ verraadden. Naar stijlopvatting, naar instrumentatie en orkestratie, naar melodiek en vooral naar muzikale bronnen: de ver- en bewerking van Americana of Amerikaanse folklore.

Zelf heeft Thomson over Coplands muziek gezegd, dat ze ‘Amerikaans van ritme’ is, en ‘Joods van melodie en eclectisch wat al het overige betreft’. Dat is niet alleen een geestige typering, maar het had tot grote hoogte net zo goed op Thomsons eigen œuvre kunnen slaan.

Onlangs bracht Naxos een dvd uit met daarop beide films en scores (opnieuw onder productionele leiding van Joseph Horowitz opgenomen door het mij onbekende Post-Classical Ensemble o.l.v. Angel Gil-Ordonez), en nog tal van interessante extra’s. En inderdaad: Thomson blijkt een soort Copland, mijn herinnering bedroog me niet, maar wat voor één!

Ook hij evoceert muzikaal het Amerikaanse westen, en beide heren hebben lang vriendschappelijk getwist wie van hen nu ‘de uitvinder’ was geweest van dat specifieke Amerikaanse idioom. Volgens de historici schijnt Thomson net iets eerder te zijn geweest. Natuurlijk waren er verschillen: Thomsons harmonieën zijn eenvoudiger. Copland was toch meer de modernist die de oorspronkelijke, folkloristische thema’s uitbeende, ombouwde en complexer maakte.   

Thomson is, ik zei het al, een ontdekking. Niet alleen in zijn hoedanigheid als hoogst originele en uitzonderlijk begaafde (film-)componist, maar ook als schrijver en criticus. Na een studie aan Harvard, ging hij naar Parijs waar hij bij de beroemde Nadia Boulanger in de leer ging en onder anderen de schrijver en filmer Jean Cocteau, de componist Igor Stravinsky, en de componist Erik Satie ontmoette. In New York is hij decennia het middelpunt geweest van een zelfde intellectuele jetset en tot op de dag van vandaag geldt hij als één van de meest, zo niet als misschien dé meest invloedrijke en gezaghebbende muziekcriticus die de VS hebben gekend.

Tragedie

‘Thomson recreates the time, place, and people of rural life during the Depression years of the 1930s,’ kwam ik ergens op het web tegen (waar overigens veel wetenswaardigs over Thomson te vinden is) en ik zou het niet beter kunnen formuleren. Beide documentaires moet je zien in hun tijd: niemand maakt nog zulke (propaganda-)films. De thematiek is de menselijke tragedie die zich op dat moment, in de crisisjaren, voltrekt. De tragedie van massale werkeloosheid; de complete volksverhuizing die bewoners van het midden westen ondernamen naar het westen van het land, op de vlucht voor de grote droogte die The Great Plains had getroffen (het thema van The Plow That Broke the Plains) en precies het omgekeerde: de regelmatige overstromingen van de Mississippi Delta in de zuidelijker gelegen staten als gevolg van de roofbouw gepleegd op haar oevers. Pas met indamming en bedijking in het kader van de zogeheten Tennessee Valley Authority kwam daar verandering in (en dat is het thema van The River).

Thomson dompelde zich ter voorbereiding op het componeren van zijn werkelijk schitterende scores (ze behoren volgens mij tot het mooiste dat de Amerikaanse filmmuziek heeft voortgebracht) onder in lokale muzikale folklore. Geen onbekend terrein; hij was er mee opgegroeid. En je hoeft niet eens zulke geoefende muzikale oren te hebben om al die volkswijsjes in zijn muziek terug te horen: hymnen (hij noemde ze zelf ‘white spirituals’), cowboyliedjes, bluesthema’s, banjomuziek enzovoort. Thomsom was, zegt iedereen die hem kende, een fabelachtige kok. Met heel simpele ingrediënten kon hij een viersterrenmaaltijd op tafel zetten. De vergelijking is misschien een beetje flauw, maar wel treffend: met die eenvoudige muzikale ingrediënten deed hij in wezen iets soortgelijks. 

Bijbels

Beide films verbeelden de geschiedenis van het land als een bijna mythische, bijbelse parabel, als een bezwerende preek, hetgeen ongetwijfeld een deel van het succes van beide documentaires kan verklaren. Dat zit hem niet alleen in de gedragen toon van de voice-over met veel retorische herhaling, maar ook op muzikaal niveau in de verwijzingen naar de hymnen waarvan iedere rechtgeaarde Amerikaan, zeker toen, de tekst kende. Eerst worden in The Plow That Broke the Plains de zegeningen van het land bezongen, aan het slot drukt Thomsons muziek verlies van en verdrijving uit het paradijs uit. Soms is Thomson bewust, ja wat zal ik zeggen, ‘ironisch’: hij zet een Zuid-Amerikaanse dans onder de oproep van de verteller om al die mensen die noodgedwongen naar het westen uitwijken te hulp te komen. Hij schreef in ieder geval totaal andere scores dan tijdgenoten als Steiner en Korngold. 

HM

 
Filmscores van Virgil Thomson


The Plow That Broke the Plains (1936)       
Regie: Pare Lorentz

The River (1938)       
Regie: Pare Lorentz

The Spanish Earth (1937)     
Regie: Joris Ivens
Muziek in samenwerking met Marc Blitzstein: een montage van Spaanse volksmuziek

Tuesday in November (1945)           
Regie: John Berry

Louisiana Story (1948)         
Regie: Robert Flaherty

The Goddess (1958)  
Regie: John Cromwell

Power Among Men (1958)   
Regie: Alexander Hammid, Gian-Luigi Polidori, V.R. Sarma

Journey to America/Voyage to America (1964)      
Regie: Benjamin Jackson
Voor VS-paviljoen wereldtentoonstelling 1964 te New York

The Baby Maker (1970)        
Regie: James Bridges
Thomsom deed muzikale supervisie

Suddenly an Eagle (1976)    
Regie: William Peters
Tv- film, Thomson deed muzikale supervisie

The Day After (1983)           
Regie: Nicholas Meyer
Tv-film

The Plow That Broke the Plains & The River, dvd, Naxos 2.110521, www.naxos.com.


Gerelateerde links
 Startpagina

Score 148
Andere artikelen:
Cd-recensies
Meirmans/Snitker/Wiegel - Interview
Harry Gregson-Williams - Interview
Virgil Thomson - Portret
Leonard Rosenman - In memoriam
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy