Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Cees Bijlstra - Muzikaal eerbetoon
Score 149, 18 01 2009



Muzikaal eerbetoon aan Cees Bijlstra - Verschenen in Score 149, oktober 2008

In april 2004 overleed op 58-jarige leeftijd de Friese componist Cees Bijlstra aan een hartstilstand. Dit voorjaar, precies vier jaar later, verscheen een verzamel-cd van deze componist. Omroep Friesland, in de persoon van Harry Zwerver en Geart de Vries, produceerde samen met de weduwe van deze bekende componist, dit album. Op 3 april jongstleden werd deze verzamelaar officieel gepresenteerd tijdens een concert van het Noord Nederlands Orkest in De Harmonie in Leeuwarden.

Gratama

Cees Bijlstra werd in 1946 geboren te Snikzwaag. Hij volgde aanvankelijk de opleiding tot onderwijzer aan de Rijkskweekschool te Heerenveen en stond voor zijn militaire diensttijd even voor de klas in Steenwijk. Maar zijn passie voor muziek, ontstaan tijdens de pianolessen, won het. Hij speelde in diverse dansorkestjes en schreef zijn eerste liedjes voor het Onderwijzerscabaret van de Terhernster hoofdonderwijzer Roel Bergsma, waarvan hij ook de vaste begeleider werd. Na zijn militaire dienstplicht kwam hij als vaste pianist en comboleider bij het gezelschap van cabaretier Rients Gratama. In die hoedanigheid componeerde en arrangeerde hij de muziek voor zowel diens Friese als Nederlandstalige programma’s. In de acht jaar dat Cees met Rients Gratama door het (buiten)-land trok, 1970-1978, componeerde en arrangeerde hij ook al muziek voor radio- en televisieprogramma’s van de AVRO en Omrop Fryslân. Bijna wekelijks was hij met zijn combo “Cees Bijlstra” de vaste gast in diverse programma’s. Na de periode Rients Gratama werd Bijlstra redacteur/regisseur van de schoolradio en later de schooltelevisie bij Omrop Fryslân. Ook componeerde hij alle tunes en jingles voor deze omroep en maakte achtergrondmuziek bij documentaires van de televisieafdeling. Verder componeerde hij veel theater- en filmmuziek. Fragmenten van de muziek die hij voor een groot aantal producties van de Friese toneelstichting Tryater schreef, verschenen op de cd Sűnder Wurden (1991).

Componeren

Sinds de film De dream (1985) werd hij de vaste componist/arrangeur van filmregisseur Pieter Verhoeff en schreef de muziek voor onder andere de films Van geluk gesproken, De vuurtoren, De langste reis, Maten, Nynke en Alles komt ergens van. Filmmuziek componeren is een dienend beroep, de muziek moet de beelden/teksten ondersteunen. Daarvoor is een goede relatie met de regisseur belangrijk. Nog voor er een beeld gedraaid werd of een noot gecomponeerd was, praatten regisseur en componist over het karakter van de personages, de inhoudelijke kant, over de tijd waarin het verhaal zich afspeelt, enz. Soms moet de muziek gevoelens benadrukken of juist relativeren. De muziek is de abstracte reflexie van wat er in die periode is gebeurd. Bij het eindresultaat gaat het om het totaal van beeld en muziek. Met deze gegevens begon Bijlstra alvast bepaalde thema’s te maken. Dit proces kon wel een half jaar duren. Als de film gedraaid was kreeg Bijlstra de ruige versie toegestuurd om zijn thema’s uit te proberen. Uiteindelijk kwam er dan iets boven drijven wat bleek te werken. De muziek was dan nog heel breed en er vielen nog heel wat stukjes weg. Ook bleef de regisseur tot het laatst toe wijzigingen aanbrengen in bijvoorbeeld de volgorde van de beelden. Als er niets meer aan de beelden mocht worden veranderd, kon het arrangeren beginnen. Als het werk klaar was, reisden regisseur, componist en geluidstechnicus af naar Praag, waar het Prague Symphonic Orchestra, gespecialiseerd in het spelen van filmmuziek, de composities uitvoerde. De technicus maakte een mix van de opnames en deze werd onder de beelden gezet.

Stijl

De muziek van Bijlstra wordt vaak melancholisch genoemd. Voor de muziek bij De dream werd Bijlstra op een festival in het Tsjechische Karlovy Vary onderscheiden met de prijs voor de beste filmmuziek en voor de muziek bij De vuurtoren kreeg hij in Nice een speciale nominatie. Tijdens de Nederlandse Filmdagen in 2002 was er een speciaal concert in de Stadsschouwburg in Utrecht, waar de filmmuziek van Bijlstra werd uitgevoerd door het Nederlands Promenade Orkest onder leiding van Jurre Haanstra. Ook componeerde hij de muziek voor Omrop Fryslân bij de serie Spannenburg en de televisiefilm Sjoch, dęr leit wat op ’e dyk. Daarnaast bleef Cees Bijlstra ‘op bestelling’ componeren, onder andere voor Leo en Leny Dijkstra, Roel Slofstra, Douwe Heeringa, Inez Timmer en het Omrop Fryslân Skoalleradiokoar. Tot zijn bijzondere projecten behoren de compositie Collage voor Symfonie-orkest, Brassband en Combo, die hij samen met componist/dirigent Jan de Haan schreef en waarin de muren tussen de in de titel genoemde muziekwerelden werden geslecht (in 1985 uitgevoerd tijdens het Frysk Festival) en het muziekstuk Foar nei de stilte, dat hij in 2003 componeerde voor de jubilerende Stichting Openluchtspel Jorwerd.

Verhoeff

“Ik mis Cees Bijlstra en ik mis de muziek die hij niet meer kan maken voor mijn films. Hij heeft prachtige scores geleverd, die heel belangrijk waren voor de atmosfeer en de emotionele werking van die films. Vanaf het begin waren Cees en ik ‘vrienden in de kunst’. We praatten veel, altijd opgewonden en lachend, maar soms met tranen in de ogen, over muziek en film, maar ook over literatuur, poezie en natuurlijk over het leven, de liefde, de drank en de vrouwen. Ja, jongens waren we. Ook. Maar we konden ons ook behoorlijk kwaad maken over de ‘corruptie van de geest’ in de kunst- en cultuurwereld, die meer en meer in de greep lijkt te raken van commercie en verkoopcijfers en buigt voor de gemiddelde smaak van het grote publiek. Cees en ik voelden ons niet verheven boven ‘het volk’, laat staan dat we dat volk wilden verheffen, maar we wilden wel, zo onafhankelijk als maar mogelijk, het beste van onszelf geven. We wisten beiden waar we naar op zoek waren, waar we een pesthekel aan hadden en waar we van hielden. Cees Bijlstra was eigenzinnig, dwars, liefdevol en teder. En zo was zijn muziek. Daarom zal ik hem blijven missen. En zo hoop ik maar dat u, net als ik, nog vaak zult luisteren naar deze prachtige, bij vlagen ontroerende filmmuziek”. Aldus regisseur Pieter Verhoeff in een persoonlijk woord in het hoesje van de verzamelaar Muziek Cees Bijlstra.

Cd

Als eerbetoon aan de overleden componist Cees Bijlstra maakte Omrop Fryslân in samenwerking met Bijlstra’s weduwe de bijzondere verzamelaar Muziek Cees Bijlstra. Er zijn twee cd’s. Op de eerste vinden we muziek uit de films Nynke (2001, over het leven van Nynke van Hichtum), De vuurtoren (1994, gebaseerd op jeugdherinneringen van Pieter Verhoeff), De dream (1985, de eerste Friestalige speelfilm, over de zaak Hogerhuis), Van geluk gesproken (1987, over het leven van bewoners in een typisch Amsterdams bovenhuis), De langste reis (1996, tv-film over de relatie tussen een ontvoerder en zijn slachtoffer) en Maten (1999, over een vermeende verkrachting van een Bosnisch meisje door Dutchbatters na de val van Srebrenica).

Op de tweede cd andere muziek van Bijlstra: Spannenburgh, plak op ierde (1997, 4-delige serie van Omrop Fryslân), Werom nei Auschwitz (2002, documentaire over Auschwitz), Sjoch, dęr leit wat op ‘e dyk (2003, filmgedicht over een hoed die terugkeert naar de plek waar hij vandaan komt) en Foar nei de stilte (2003, muziekstuk gecomponeerd bij het 50-jarig jubileum van de Stichting Iepenloftspul Jorwert).

De initiatiefnemers van deze cd verdienen alleen al een compliment door de wijze waarop ze de verschillende muziekfragmenten hebben samengesteld. We kunnen luisteren naar lange stukken muziek: tussen de 7 en 22 minuten per film. Dat is heel anders luisteren dan de korte muziekfragmenten op een soundtrack. Op deze manier wordt de muziek nog indringender. Een compliment ook voor de cd: met grote zorgvuldigheid samengesteld geeft het een goed muzikaal beeld van Bijlstra. Een heel mooi overzicht. Niet alleen zijn speelfilms voor Pieter Verhoeff maar ook zijn muziek voor televisie en theater komen aan bod. Veelal ingetogen klanken, wat droefgeestig, melancholisch, maar o zo gevoelig. Daarnaast ook vrolijke deuntjes of spanningsmuziek. Om bij weg te dromen. Dit is Bijlstra in optima forma. De vormgeving van de cd en het boekje door Barbara Jonkers blinken uit door hun eenvoud. Muziek Cees Bijlstra is een waardevol muzikaal document van cultuurhistorische betekenis, in het bijzonder voor Friesland.

Muziek Cees Bijlstra

Cd 1: 6 tracks, 71 minuten
Cd 2: 4 tracks, 68 minuten
Uitgebracht door Omrop Fryslân, € 16,90

(Met dank aan Omrop Fryslân, Leeuwarden.)

JW

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 149
Andere artikelen:
Cd-recensies
Dvd-recensies
Boekbespreking - Film music
Cees Bijlstra - Muzikaal eerbetoon
Daniel Tarrab en Andrés Goldstein - Interview
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy