Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Mark Kilian - Interview
Score 151, 01 03 2009



ALTIJD OP ZOEK NAAR NIEUWE INSTRUMENTEN

INTERVIEW MET MARK KILIAN


De Oscar die de Zuid-Afrikaanse film Tsotsi drie jaar geleden won, zette zijn regisseur Gavin Hood volop in de schijnwerpers. Het succes voerde Hood naar Hollywood waar hij zijn opvolger Rendition maakte. Ook Mark Kilian en Paul Hepker, die verantwoordelijk waren voor de originele score voor Tsotsi, volgden hem en schreven een enerverende score voor Rendition. Terwijl Hepker nadien wat in de marge bleef werken, maakte Kilian een sprong voorwaarts met scores voor Before the Rains en Traitor, een thriller die onlangs in Nederland en in België in première ging. Score sprak tijdens de laatste editie van het Filmfestival van Vlaanderen in Gent met de energieke en goedlachse Kilian.


In de filmwereld is een handvol Zuid-Afrikanen tot het sterrendom doorgestoten zoals de acteurs Basil Rathbone, Janet Suzman en – recentelijk nog – Charlize Theron, schrijvers als Ronald Harwood en een regisseur als Roger Michell. Die sterrenstatus verwierven ze niet in hun vaderland, maar in Hollywood of Engeland. Zo ook Mark Kilian (foto), een van oorsprong Zuid-Afrikaanse componist die alweer ruim tien jaar in Los Angeles woont en werkt. Gevraagd of er in zijn vaderland een filmmuziekscene is, antwoordt hij: ‘Die is erg klein. Meestal richt men de blik op Amerika en Europa. Er zijn maar weinig filmcomponisten werkzaam.’ De wellicht meest bekende Zuid-Afrikaanse filmcomponisten zijn de twee Trevors: Trevor Rabin en Trevor Jones. De laatste is een groot voorbeeld voor Kilian, maar Jones woont al lange tijd niet meer in Zuid-Afrika. Of Kilian hem kent? ‘Ik heb hem gisteren voor ’t eerst ontmoet, hier in Gent! Ik had hem al geruime tijd willen spreken omdat hij een enorme bron van inspiratie vormt. Enkele scores van hem uit de jaren ’80 hebben mij tijdens mijn studie heel erg aangesproken. Het was prachtig om hem gisteren te mogen spreken.’

Mark Kilian werd in 1967 – ‘tijdens de Summer of love’ – in Benoni, dichtbij Johannesburg geboren. Zijn liefde voor muziek begon al op jonge leeftijd toen hij in de ban raakte van diverse muziekgenres zoals rock, jazz en klassiek en de gitaar en de piano begon te bespelen. Deze muziekliefde ontwikkelde zich gestaag net als zijn liefde voor films toen hij jazz studeerde aan de Universiteit van Natal in Durban. Niet veel later volgde een interesse in filmmuziek: ‘Ik besefte toen wat muziek met een film kon doen.’ Een opleiding als filmcomponist heeft hij echter nooit genoten, wel volgde hij colleges compositie bij Jürgen Bräuninger, een van oorsprong Duitse componist die enkele scores had geschreven. Ook schreef Kilian een thesis over filmmuziek. ‘Oorspronkelijk zou de thesis over jazz gaan, maar door mijn interesse in filmmuziek en het feit dat mijn docent Bräuninger filmmuziek had geschreven veranderde ik van onderwerp. Waarna ik het verband tussen geluidseffecten en muziek heb onderzocht.’ De titel van de thesis luidde dan ook The relationship between music and sound effects in contemporary popular Hollywood film.

Christopher Young

In 1994 vertrok Kilian naar de Verenigde Staten waar hij aan de University of Southern California zijn studie vervolgde. Toen het geld op dreigde te raken,  belde hij Christopher Young – naast filmcomponist ook docent aan de universiteit – met de vraag of hij werk voor hem had. ‘Ja, dat had hij! Hij zorgde ervoor dat ik de studie kon afmaken en tegelijk stelde hij me aan als assistent wat ik drie jaar lang ben geweest.ʾ In die laatste hoedanigheid werkte Kilian aan films als Copycat (1995), Species (1995) en Hard Rain (1998). En zo rolde hij de filmwereld in en schreef hij zijn eerste eigen scores voor enkele kleine films als Looking For Bruce (1996) en Lover Girl (1997). Ook werkte hij voor televisie (films en series) en schreef hij muziek voor enkele games en zelfs enkele klassieke stukken. Een volgende belangrijke stap zette hij in 1998 door in dienst te treden van Machine Head, een bedrijf in Venice, Californië, dat muziek bij commercials levert. ʽEen studievriend belde me op een dag en zei dat hij bij een reclamebedrijf werkte. Ik dacht bij mezelf: commercials? Maar hij zei: het verdient goed en je moet in diverse muziekstijlen componeren. Toen ik het bedrijf eenmaal had bezocht, raakte ik snel onder de indruk van de mogelijkheden om in korte tijd en in diverse stijlen te schrijven. Ik heb hier uiteindelijk zes jaar lang gewerkt.ʼ Dit bleek al gauw een ideale leerschool voor de aanstormende componist. ‘Inderdaad betaalde het prima en ik heb er veel geleerd. Kijk, het is interessant om iets in dertig seconden te schrijven waarmee je een bepaalde gedachte moet uitdrukken. Dat vereist een zekere vaardigheid.’ Het componeren voor commercials leverde Kilian een flinke dosis ervaring in het componeren op en tegelijkertijd kon hij zijn stijl verfijnen. ‘Ik zoek steeds naar nieuwe instrumenten die ik nooit eeder heb gebruikt en waarvan ik denk dat ik ze nodig heb voor de te schrijven score. Ik leer mezelf dan het bewuste instrument te bespelen. Op deze wijze componeer ik thema’s bewuster dan wanneer ik achter de piano plaats neem en mijn vingers hun gang maar laat gaan …’ 

Zijn doorbraak als filmcomponist kwam met de score die hij samen met de Zuid-Afrikaan Paul Hepker schreef voor Tsotsi (2005) van regisseur Gavin Hood. Hepker kende hij al langere tijd, beiden speelden in Zuid-Afrika in diverse bands. Hoe raakten ze betrokken bij de film? ‘Gavin was in Los Angeles en ontmoette Paul en mij een paar maal. We spraken over zijn script, maar de opdracht kregen we niet meteen want er waren andere gegadigden die de score wilden doen, vooral in Zuid-Afrika. Daarom besloten Paul en ik naar Zuid-Afrika te vliegen om de opdracht te pakken te krijgen. Die kregen we en daarna werkten we een maand of vier à vijf aan de score in Zuid-Afrika.’ Die relatief lange periode lijkt wat vreemd, aangezien Tsotsi veel bestaande muziek kent van locale artiesten als hip-hop-artiest Zola. Deze muziek is een mengeling van hip-hop en Zuid-Afrikaanse muziek, gezongen/gesproken in een onvervalst dialect. De score van Kilian en Hepker is minder uitbundig en luidruchtig, eerder is sprake van korte nummers die worden gekenmerkt door langgerekte klanktapijten, ondersteund door de zangstem van Vusi Mahlasela. 





Vóór de opnames

Vanaf de eerste opnamedag waren beide componisten betrokken bij de film, en niet alleen als componist. ‘Omdat het een lowbudgetfilm was, was er geen music supervisor evenmin als een music editor; die taken hebben wij allemaal op ons genomen. Tijdens de opnames las Gavin ons voor uit het script en speelde hij scènes voor zodat we wisten hoe een en ander eruit zou komen te zien.’ Ook bij Rendition, de volgende film van Hood die Hepker en Kilian zouden scoren, was deze betrokkenheid vanaf het begin er. Over de samenwerking met Hood is Kilian meer dan tevreden. ‘Gavin is geen muzikant, maar als regisseur voelt hij de emotionele subtekst van de film goed aan en weet hij zodoende goed wat muziek kan toevoegen aan een film, wat de muziek uiteindelijk dient uit te drukken in de film. Hij heeft echt een passie voor muziek en het is prachtig als een regisseur die hartstocht heeft.’ Het wereldwijde success van Tsotsi straalde ook af op Kilian en Hepker. De Oscar betekende niet alleen meer opdrachten. Kilian: ‘Niet eens zozeer meer opdrachten, maar eerder meer bekendheid. Als ze me vragen wat ik gedaan heb en ik noem Tsotsi en vooral de Oscar, hebben ze beslist meer interesse in mij. Het visitekaartje is groter geworden (lacht).’ 

Was de score voor Tsotsi behoorlijk ondergesneeuwd door de vele nummers van Zola, hun volgende gezamenlijke score was een volwaardiger product. Rendition (2007) was een grote Amerikaanse productie met wereldsterren als Reese Witherspoon, Jake Gyllenhaal, Meryl Streep en Alan Arkin in de hoofdrollen. Net als bij voorganger Tostsi werden beide componisten vanaf het begin bij de film betrokken. Veel opnames vonden plaats in Marokko en hier deden Hepker en Kilian research naar plaatselijke muziek. Op de vraag wiens idee dat laatste was, antwoordt Kilian: ‘Dat was Gavins idee. Toen hij in Marokko aan het filmen was zei hij tegen ons: Bekijk de filmopnames hier en begin dan ook maar vast met de muziekopnames. We hebben de score toen ontworpen, ook al bevonden we ons nog aan het begin van het project.’ De even melodieuze als ritmische score kent behoorlijk wat momenten met wereldmuziek. Volgens Kilian is dat niet vreemd want ‘wereldmuziek is altijd een deel van mijn muzikale bestaan en mijn ontwikkeling geweest. Ik was eigenlijk geen klassiek componist. Ik deed vooral jazz, hoewel ik nooit de voorkeur aan één speciale muziekstijl heb gegeven. Ik heb altijd een grote affiniteit gehad met muziek die elementen van crossover heeft. Het heeft ook allemaal te maken met mijn Zuid-Afrikaanse roots, de tribale en culturele tradities van het land.’ 

Nominatie

De samenwerking met Paul Hepker had Kilian stevig op de kaart gezet. Zijn volgende (solo)project betrof een Indiase film, getiteld Before the Rains. Regisseur was Santosh Sivan die hem naar India haalde. Voor Kilian was deze film een droom die in vervulling ging. ‘Dit was het soort film die ik gedurende lange tijd heb willen doen. Ik heb gestudeerd in Durban en daar is een enorme Indiase gemeenschap. Destijds heb ik de geluidmix gedaan voor alle concerten op de universiteit. Veel van die concerten waren klassiek Indiaas en deze muziek vormde ook een onderdeel van mijn studie. Niet verwonderlijk dus dat ik van Indiase muziek evenals de cultuur houd.’ Deze blijdschap werd nog eens extra vergroot toen Kilian vorig jaar een nominatie voor de World Soundtrack Awards ontving voor de score van Before the Rains. ‘Ik was aangenaam verrast. Ik had wel iets gehoord van het Filmfestival van Gent, maar dat er een prijs was voor filmmuziek, wist ik niet.’ En zo reisde hij voor het eerst van zijn leven naar België. Helaas is het bij een nominatie gebleven, maar zijn bekendheid in kringen van filmmuziek is in ieder geval weer wat groter geworden.

2007 was een druk jaar voor Kilian. Behalve Rendition en Before the Rains werkte hij – ditmaal weer met Paul Hepker – voor een coproductie tussen Zuid-Afrika en Nederland. The Bird Can’t Fly was een magisch/realistisch drama van de Nederlandse toneelregisseuse Threes Anna. Hepker en Kilian stonden voor een nieuwe uitdaging. ‘De film is visueel gezien erg avant-gardistisch. Zo moest de muziek beslist ook klinken. De score is erg etnisch, erg sfeervol maar niet geworteld in Zuid-Afrikaanse muziek of enige andere soort muziek. In feite is het erg emotionele muziek geworden.’ 

Diverse stijlen

Kilians enige film in 2008 was de actiethriller Traitor ¹ van Jeffrey Nachmanoff met Don Cheadle (foto) in de hoofdrol. Hoe hij betrokken raakte bij deze film, wil hij graag toelichten: ‘De reden waarom ik deze opdracht heb gekregen was in de eerste plaats omdat ik muziek had geschreven nog voordat het project van start ging. De manier waarop ik percussie mengde met de etnische instrumentatie sprak de regisseur aan. Ik denk dat hij deze mix geschikt vond want vanaf het begin zag hij de film niet louter als een actiefilm.’ Het naast elkaar gebruiken van diverse stijlen lijkt Kilians handelsmerk te zijn. ‘Misschien wordt dit mijn handelsmerk. Het boeit me nu eenmaal om verschillende soorten muziek met elkaar te mixen. Ik zie graag dat barrières worden geslecht, dat is het meest opwindende voor mij. De muziek van Traitor is als een personage. Muziek kan veel gedaantes hebben in een film en als muziek een karakter is dat de film iets extra’s geeft, dan pakt mij dat enorm.’    



Over een nieuwe samenwerking met Gavin Hood laat Kilian weinig los. Hood legt momenteel de laatste hand aan Wolverine, de vierde aflevering uit de populaire X-Men-reeks. Voor deze film heeft Harry Gregson-Williams de muziek geschreven. ‘Paul en ik konden helaas niet meedoen. Maar ik weet zeker dat we ooit weer met Gavin zullen samenwerken.’ Kilian wordt deze zomer pas 42 en heeft inmiddels voldoende ervaring opgedaan om nog decennialang filmmuziek van wereldallure te schrijven. 

PS


Gerelateerde links
 Startpagina

Score 151
Andere artikelen:
Mark Kilian - Interview
Cd-recensies
Boekbespreking - John Barry
Boekbespreking - Autobiografie van Lalo Schifrin
Oscar 2009 - Bollywood verovert Hollywood
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy