Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Fons Merkies - Interview
Score 154, 22 01 2010



FILMMUZIEK IS MIJN GROTE, GROTE, GROTE LIEFDE

IN GESPREK MET FILMCOMPONIST FONS MERKIES


Twee films tegelijk in de vaderlandse bioscopen. Om precies te zijn twee nogal uiteenlopende films: het kleinschalige Happy End en de – naar Nederlandse maatstaven – blockbuster De storm. Componist van beide films Fons Merkies is werkelijk geen zee te hoog. Eerder dit jaar componeerde hij al de muziek voor de hilarische komedie Spion van Oranje. Hiermee is 2009 een druk evenals bevredigend jaar geworden voor een van Nederlands topfilmcomponisten die ook nog eens veel in het theater werkzaam is.

Volgens recente bioscoopcijfers is De storm de meest bezochte Nederlandse film tot dusver dit jaar, op de voet gevolgd door Spion van Oranje. Over het succes van De storm aan de kassa blijft Merkies (43) laconiek: ʽNou, daar merk ik niet zoveel van behalve dan dat mensen zeggen: hé je hebt De storm gedaan. Maar meer ook niet hoor.ʼ Een andere vorm van erkenning viel hem op het Nederlands Film Festival in Utrecht begin deze maand ten deel dankzij een nominatie voor een Gouden Kalf voor zijn score voor Happy End, het derde en afsluitende deel van de trilogie van Frans Weisz over een Amsterdamse familie van Joodse komaf. Merkies (foto): ʽHet is altijd leuk om genomineerd te worden. Het is toch een blijk van waardering, zo zie ik het altijd maar. Ik dacht wel meteen dat Perquisite zou winnen omdat zijn muziek zo afwijkend is dat jury´s dat vaak toch leuk vinden. Dat was vorig jaar ook zo met de score van Tiramisu van Michiel Borstlap. Wat dat betreft maakte ik mij geen illusies en daardoor was ik ook niet teleurgesteld dat ik hem niet won en had ik een hele leuke avond.ʼ

Storm

Ben Sombogaarts verfilming van de grote watersnoodramp in Zeeland in februari 1953 is vanaf de eerste bekendmaking met veel publiciteit omgeven. De publieksfilm over de zoektocht van een jonge moeder naar haar baby die tijdens de fatale stormnacht zoekraakt, is dan ook een grote productie die een stevige score verlangde. Wat maakte deze score voor Merkies nu zo bijzonder? ʽHet is niet een eenvoudige film om van muziek te voorzien. In de eerste twintig minuten zit de actie, maar daarna is het een ander soort film. Dat was specifiek en lastig aan deze film, vond ik. Elke film heeft zo zijn eigen uitdagingen en dat was in dit geval dat Julia, het hoofdpersonage van de film, een actief handelend persoon zou blijven. Dat is in de muziek ook steeds benadrukt.ʼ De muziek tijdens de overrompelende stormscène waarmee de film begint is mogelijk een tikkeltje aan de luide kant, zoals menig recensent na de première opmerkte, of misschien wel overbodig. Echter, Merkies heeft als voorbereiding op de score enkele Hollywoodrampenfilms uit de jaren ´70 bekeken en gezien en vooral gehoord hoe functioneel muziek bij de actiescènes kan zijn. ʽOp het moment dat je onder een actiesequentie muziek zet, dan doe je dat niet zozeer om de actie nog eens een keer te onderstrepen. Dat doe je natuurlijk ook wel, maar je doet het om verschillende redenen, namelijk om het spannend te maken, maar vooral om ook te onderstrepen en mensen vooral te laten voelen dat na deze actie nooit meer iets hetzelfde zal zijn en dat is in feite de functie van de muziek.ʼ

Na de stormscène begint dan de zoektocht van kersverse moeder Julia (gespeeld door Sylvia Hoeks) naar haar verdwenen baby. Nu wordt de actie ondersteund door meer lyrische muziek. Hoe is Merkies hier te werk gegaan? ʽIk heb de zaadjes die geplant worden in die heftigere scènes terug laten keren in de lyrischer sequenties. Ik heb dus wel geprobeerd om daar een eenheid van te maken. De storm, dat is een storm en daar zag ik eerlijk gezegd muziek meer als een geluid, dus je moet vooral de paniek onderstrepen en de spanning en het feit dat Julia haar moeder en haar zus kwijtraakt. De andere muziek is echt meer op het onderbewuste niveau, dat ze het opgeeft en dat je ook voelt: nu gaat ze het echt opgeven. Het karakter van de film is dus wezenlijk anders na de storm en aldus is de muziek ook wezenlijk anders.ʼ

Dat de film veel muziek lijkt te bevatten, komt volgens Merkies vooral door de vele korte stukken muziek die in het bijzonder de stormscène begeleiden. ʽIn die stormsequentie zat zeven minuten muziek achter elkaar. Dat was dus één cue om het zo maar te zeggen. En dat is later in tweeën geknipt. Ben wilde dat de muziek er even uit ging op het moment dat het water stopte met stijgen, dus op het moment dat Julia en haar moeder en zus op de zolder zijn en dat op het moment dat het huis in tweeën scheurt, dat dan de muziek er weer in kwam. Dus dat werden twee cues in het proces. Doordat de muziek er in de uiteindelijke mix af en toe uitgaat en onmiddellijk weer in, zijn het eigenlijk zes of zeven cues geworden. Dus dan heb je er eigenlijk zes of zeven in- en uitpunten bij. Hierdoor lijkt het erop dat er veel muziek in de film zit.ʼ 

Merkies is vrij laat in het productieproces bij de film betrokken geraakt, nadat een andere componist het veld had moeten ruimen. Hoe lang heeft hij aan de score gewerkt? ʽEen week of zes, denk ik, inclusief opnames. Ik heb dus niet tijdens de montage al mee gecomponeerd, dus het was echt op het moment dat de film al klaar was toen ik erbij betrokken werd.ʼ De muziekopnames vonden in België plaats. Behalve als componist was Merkies ook anderszins met de score bezig. ʽIk heb voor het grootste gedeelte, voor vijfennegentig procent, zelf ook georkestreerd en gearrangeerd. Dat doe ik het liefst altijd helemaal zelf. Voor De storm heb ik twee stukken uitbesteed en de rest heb ik zelf allemaal gedaan en voor Happy End kon ik het helemaal zelf doen omdat het een kleinere bezetting betrof en natuurlijk was er relatief gezien minder muziek dan bij De storm.ʼ 

Ziel

Voor Happy End (foto) zou aanvankelijk Theo Nijland de score schrijven. Die gaf de opdracht echter terug en zo kwam Fons Merkies aan boord. Voor regisseur Frans Weisz had hij in 2003 de muziek geschreven voor Boy Ecury, aldus betekende Happy End een hernieuwde samenwerking. Toen Merkies werd benaderd voor Happy End zat hij nog middenin De storm. Na voltooing van deze score toog hij aan het werk en voltooide hij Happy End in drie weken! Wie denkt dat het een kleine score betreft met een enkel hoofdthema komt echter bedrogen uit. Merkies: ʽOok al is het één thema, je bent er toch altijd weer lang mee bezig, bijvoorbeeld als je het voor een andere scène gebruikt om het toch weer precies op maat te maken. Als je de muziek analytisch gaat bekijken, dan zie je ook dat ik soms ergens maat bij maak of een termpowisseling en dat zijn van die puzzelstukjes … Of je nou nieuwe muziek maakt voor een scène of je maakt een heel ander thema of je herhaalt een thema vaak, dan ben je toch, in arbeidstijd, behoorlijk lang bezig.ʼ

Dat het laat betrokken raken bij een vergevorderd filmproject voor de nodige spanning kan zorgen, bleek uit de reactie van Frans Weisz. ʽHij was heel zenuwachtig voor wat ik zou gaan maken omdat er natuurlijk toch een andere componist voor moest komen, dus hij was behoorlijk gespannen en ook omdat we er behoorlijk laat mee zouden beginnen. Maar toen hij de muziek voor het eerst hoorde, zei hij meteen: “Het is helemaal goed, je hebt het helemaal te pakken.” In relatieve rust hebben we verder samengewerkt.ʼ Happy End is een ingetogen film met veel dialoog en verhaallijnen die vaak teruggaan naar de vorige delen, hetgeen tot enige verwarring bij de toeschouwer zou kunnen leiden. Regisseur Weisz vroeg Merkies dan ook om de film meer eenheid te geven. Terugblikkend stelt de componist tevreden vast: ʽFrans vindt dat mijn muziek de film echt een ziel heeft gegevenʼ.  

Van zowel De storm als Happy End is (nog) geen cd of download beschikbaar. Dus wordt het tijd om daar zelf mee aan de slag te gaan, moet Merkies hebben gedacht. ʽIk ben nu echt van plan om dit najaar iets met een eigen website te gaan doen. En dan denk ik dat ik er een downloadservice op wil gaan zetten, want je hoeft tegenwoordig geen cd´s meer uit te brengen. Op die manier denk  ik dat bepaalde stukken beluisterbaar blijven.ʼ

Toneel

Of er voor de site veel tijd over blijft, is natuurlijk de vraag gezien de vele activiteiten waarmee Merkies alleen al dit jaar bezig is geweest. Net als de laatste jaren heeft hij dit jaar veelvuldig gewerkt voor toneel en musical. Zo schreef hij de muziek voor de musical Sjakoo die in de eerste helft van dit jaar in de theaters werd opgevoerd. Met Dick van den Heuvel, die de teksten van de liedjes schreef, deed hij daarnaast ook de regie. Van nieuwe wegen is echter geen sprake. ʽVoordat ik filmmuziek schreef, deed ik al veel theatermuziek en dat laatste is door mijn filmwerk een beetje op de achtergrond geraakt. Het is dus niet zo dat ik bewust een andere richting insla, ik vind allebei heel leuk om te doen dus ik heb het allebei wel gedaan altijd. Maar twee jaar geleden deed ik theater even wat meer en nu is het wat meer filmwerk.ʼ Gevraagd of hij verloren is voor de film antwoordt hij: ʽNee, zeker niet, filmmuziek is mijn grote, grote, grote liefde. Ik ga nu de score doen van Lang & gelukkig voor Pieter Kramer naar een toneelstuk wat het RO Theater, met liedjes en ook met een score erin. Dus denk niet dat ik geen filmmuziek meer ga maken. Absoluut niet zelfs.ʼ 

Fons Merkies is een begenadigd filmcomponist die de kunst van het scoren feilloos in de vingers heeft gekregen. Nieuwe uit-dagingen zijn dan ook meer dan welkom, in binnen- maar zeker ook in buitenland. Over buitenlandse filmprojecten vertelt hij: ʽIk ga een internationale coproductie doen voor San Fu Maltha, maar ik weet nog niet precies hoe die heet.ʼ Of dit het begin is van een internationale carrière is wellicht nog te vroeg om te zeggen. Merkies ten slotte: ʽNou, laat ik het zo zeggen, ik heb het heel lang laten liggen omdat ik het dan weer druk had en dan doe je het weer niet. Zowel voor Engeland als Amerika is het lastig om er tussen te komen als je daar niet gaat wonen. Ik ben nu zelf wel wat balletjes aan het opgooien: in Duitsland omdat ik daar contacten heb, maar België zou misschien wat meer voor de hand liggen of makkelijker zijn. Dat ga ik wel proberen.ʼ 

PS

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 154
Andere artikelen:
Cd-recensies
Dvd-recensies
Catherine Corsini - Interview
Boekbespreking - Klassiker der Filmmusik
Marvin Hamlisch - Opvallende comeback
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy