Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Urszula Antoniak - Interview
Score 155, 03 04 2010




MUZIEK VOOR DE STILTE


Met het neerzetten op straat van al haar persoonlijke bezittingen begint een jonge vrouw een zoektocht naar zichzelf. De eenzaamheid die ze zoekt, vindt ze in Ierland. Daar stuit ze in een afgelegen huis op een landtong op een man die een teruggetrokken bestaan leidt en voornamelijk leeft van de goede dingen die het land en de zee hem bieden. Hij (gespeeld door Stephen Rea) is wijs en ironisch. Zij (prachtige vertolkt door Lotte Verbeek) is radicaal en onverzettelijk. Wat hen verbindt is de eenzaamheid waar ze beiden voor gekozen hebben. Hij vraagt haar voor hem te komen werken in ruil voor eten. Zij gaat akkoord, maar op één voorwaarde: geen persoonlijk contact, geen persoonlijke vragen, maar uitsluitend een werkrelatie. Desondanks ontstaat er geleidelijk een intrigerende band tussen hen. Dat betekent niet dat hun deal over het vermijden van persoonlijke informatie opgeheven kan worden, want hij weet dat iedere poging om dichterbij haar te komen kan betekenen dat zij hem verlaat. En voor haar staat het tonen van belangstelling gelijk aan het opheffen van haar zelfverkozen eenzaamheid. Toch is het onvermijdelijk dat de twee steeds meer naar elkaar toegroeien. Dat is in een notendop ‘het verhaal’ van Nothing Personal van de Poolse Urszula Antoniak, de prachtige Nederlandse film die hoge ogen gooide op het recente Nederlands Film Festival (vier Gouden Kalveren voor beste film, beste regie, beste camera en, zeer terecht, beste sounddesign) en op het Internationale Filmfestival van Locarno, waar de film zes prijzen won.

Antoniak (foto) koos er bewust voor om de film te situeren in een verlaten en nogal guur deel van Ierland – het desolate Connemara. Ze beschouwt het landschap als een spiegel van de gemoedstoestand van haar personages. ‘Ik wil dat je de film vooral ervaart. Dat je je laat meevoeren door de geluiden en kleuren, de stilte, het tempo en het ritme,’ zei ze onlangs in Nijmegen tijdens een toelichting op haar film. Soms kruipt de kijker letterlijk in de huid van de vrouwelijke hoofdpersoon. In een scène waar ze naar de zee luistert, wordt het geluid doffer zodra ze haar oren sluit.

Je zou kunnen zeggen dat de film vier hoofdpersonages kent: de jonge vrouw, die al haar persoonlijke spullen weggooit en gaat zwerven, en kiest voor een verder psychologisch niet beredeneerde radicale vorm van eenzaamheid, dan de oudere man die leeft als een kluizenaar, het verlaten Ierse landschap is het derde karakter, en het vierde – onzichtbare – karakter in de film is de muziek, of ruimer zijn de geluiden. Veel lof zwaait Antoniak in dat verband haar geluidsdesigner Jan Schermer toe. ‘Hij is de creator van het totale soundscape: waanzinnig goed werk! Hij was ooit DJ en heeft een grote kennis van muziek.’

Haar film gaat over de stilte, zegt ze. ‘Over mensen die in de stilte leven. Ik wilde de muziek de rol laten spelen van de stilte waarin de twee karakters leven. Wat is het geluid van stilte? Klinkt het anders wanneer wij in rust zijn met onszelf dan wanneer wij vol verlangen op iemand wachten? De rol van de muziek in mijn film is dus niet, zoals gebruikelijk, narratief; ik zie bewust af van melodie. Ik wilde soundscapes. Want stilte is geen gebrek aan geluid, maar ze bestaat voor mij uit myriaden van duizend verschillende kleine geluiden, die je normaal niet opmerkt.’

Overigens speelt melodieuze muziek wel degelijk een belangrijke en verrassende rol in de film: maar dan steeds als sourcemuziek. Een liedje als Crazy (For feeling so lonely) van Patsy Cline (eigenlijk wilde Antoniak Sunday Morning van The Velvet Underground maar daarvoor kreeg ze geen toestemming) of het gekke Rubber Room van Porter Wagoner (de ontdekker van Dolly Parton; het liedje wordt steeds gezongen door Stephen Rea). Maar ook liederen van Schubert en de geweldige aria Soave sia il vento uit Così fan tutte van Mozart. 

            Stephen Rea en Lotte Verbeek in Nothing Personal
 
Antoniak wilde filmmuziek naar het voorbeeld van het werk zoals muzikanten als The Boards of Canada of Squarepusher (van wie ze muziek gebruikte als temptrack) die maken. ‘Maar die kon ik natuurlijk niet betalen.’ Ze koos daarom voor de klankwereld van componist Ethan Rose, die ze kende van de soundscapes die hij maakte bij de skatescènes in Gus Van Sants Paranoid Park. ‘Fantastische ambientmuziek, die zou kunnen werken als de opvulling van de stilte, bedacht ik. Hij woont in Portland, in het noordwesten van de USA. Daar hangt een heel speciale sfeer die je volgens mij terughoort in zijn muziek. Hij is het soort componist dat in een kerk een orgel opneemt, de geluiden uit elkaar haalt en vervolgens weer mixt. Hij maakt muziek in soms wel zestien tot twintig lagen, steeds op de computer.’

Ze stuurde Rose haar scenario. Die selecteerde op basis daarvan een aantal tracks, en stuurde later nog meer naar aanleiding van setfoto’s die Antoniak hem zond: van hoofdrolspeelster Lotte Verbeek, van het landschap. (By the way: ze had met Rose alleen contact via het web en ontmoette hem pas in levende lijve in Locarno.) In de ruwe montage die hij te zien kreeg, bepaalde hij zelf de momenten waarop zijn composities te horen waren. Maar uiteindelijk besliste de regisseuse waar de muziek zou komen. Het leverde filmmuziek op die los van de film nauwelijks een zelfstandig bestaan kan leiden, maar in de film als deel van het totale geluidsontwerp heel goed ‘werkt’. 

HM

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 155
Andere artikelen:
Cd-recensies
Dvd-recensie
Pim Koopman - In memoriam
Muziek op dvd
Boekbespreking - A History of Film Music
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy