Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Bob Zimmerman - Interview
Score 159, 07 01 2011



  MUZIEK DIE OP DE LOER LIGT

 Bob Zimmerman over zijn score voor Tirza
 
Na vele jaren van afwezigheid kunnen we sinds kort weer genieten van een speelfilm van Rudolf van den Berg. Voor Van den Bergs succesvolle verfilming van Arnon Grunbergs roman Tirza schreef Bob Zimmerman een even boeiende als vernuftige score waarmee regisseur en componist hun vruchtbare samenwerking continueerden. Score sprak met een enthousiaste, bevlogen filmcomponist die voor de score van Tirza werd genomineerd voor een Gouden Kalf.

Ook Nederland kent zijn regisseur-componist-tandems. Sinds De avonden uit 1989 hebben regisseur Rudolf van den Berg en filmcomponist Bob Zimmerman (Amsterdam, 1948) steevast samengewerkt voor speelfilms als For My Baby (1997), Snapshots (2002) en de documentaire Steel & Lavender (2007) over scheepsmagnaat Cornelis Verolme. Nog voor het draaien van Tirza vertelde de regisseur zijn componist dat de muziek erg belangrijk zou wor-den. Zimmerman over Van den Bergs visie op filmmuziek: ʽHij vindt filmmuziek een buitengewoon belangrijk onderdeel en niet als een lapmiddeltje of om even de leegtes op te vullen maar meer als een dramaturgische schakel van groot belang.ʼ

Gespreid bedje

Vanaf het moment dat Van den Berg groen licht kreeg voor de verfilming van Tirza, was Zimmerman (foto) van de partij. Het allereerste wat Zimmerman schreef was het solostukje dat Tirza (Sylvia Hoeks) tegen betaling op de cello moet spelen voor haar vader Jörgen (Gijs Scholten van Aschat) na haar examenfeestje. Dat stuk schreef Zimmerman in september 2009, aangezien het door de actrice moest worden geplaybackt tijdens de opname. Later, in de tweede maand van de montage, toen een rough cut van de film voorhanden was, begon Zimmerman echt met componeren. Omdat de film voor de temptrack al helemaal was gespot door Van den Berg en de editor Job ter Burg, stapte Zimmerman als het ware in een gespreid bedje.ʽIk denk dat ik het met 95 procent van de spotting helemaal eens was, dus je opdracht is dan voor een deel al non-verbaal gesteld. Rudolf en Job voelden dat op de plekken waar ze tijdelijk muziek onder hadden gezet mijn muziek moest komen.ʼ Niet alleen met de regisseur en de editor werkte Zimmerman nauw samen, maar ook met producent Jeroen Koolbergen. Zimmerman spreekt in dit verband van een fantastische viermanssamenwerking, ʽde optelsom van de wensen van vier kanten: van montagetechnisch, regietechnisch, productioneel en compositorisch.ʼ 

Bij een film met een alomtegenwoordig hoofdpersonage als Jörgen Hofmeester en een cruciale bijfiguur als Tirza zou men hoofdthema´s voor beide personages verwachten. Van een traditioneel thema voor zowel Jörgen als Tirza moest Zimmerman echter niets hebben. ʽDit is zozeer een psychologisch drama dat een situatie een thema krijgt, bijvoorbeeld de oprechte liefde van Jörgen voor zijn dochter. Dat heeft een eigen motief net zoals het verlangen naar Tirza en zijn gevoel van nutteloosheid. Het is natuurlijk nooit de bedoeling dat het publiek dat op bewust niveau hoort, maar de motieven leggen wel een verband tussen de verschillende situaties. En al die motieven zijn muzikaal heel uitgekleed: ik heb inderdaad motieven van een noot, motieven van twee noten, motieven van drie noten geschreven en daardoor is er bijna geen melodie in de film. En er is ook geen behoefte aan een liedachtige melodie, dat zou het allemaal veel te klef en oppervlakkig maken.ʼ 

Op de loer

Zimmerman had wel een uitgebreide melodie gecomponeerd, maar daar is uiteindelijk slechts een residu van in de film terechtgekomen. Liever creëerde hij een grotendeels terughoudende score. ʽDe muziek ligt bijna altijd op de loer, maar er zijn ook een paar explosiemomenten, bijvoorbeeld als Jörgen Tirza denkt te zien in Namibië. Op dat moment knalt de muziek opeens en het explodeert dan ook in zijn ziel. Wat de muziek natuurlijk doet, is de ziel van Jörgen vertegenwoordigen met alle raadselachtigheid die het heeft, dus de muziek moet helpen identificeren met de hoofdpersoon, ten goede of ten kwade.ʼ Ter onderstreping van Jörgens afkomst is de muziek in de film aanvankelijk westers georiënteerd. ʽJörgen is een man van cultuur, hij werkt bij een uitgeverij en hij speelt de pianopartij van de cellosonate van Beethoven. Tirza speelt cello, dat is allemaal westerse cultuur. De muziek is in het begin puur westers, vervolgens komen er kleine Afrikaanse elementen in die op een vorm van ontbinding van Jörgen wijzen. Er komt een iets andere ritmiek, er komt een iets ander instrumentenpalet bij en er komt iets van exotica zonder dat het ooit al te overdreven Afrikaans aandoet. Dat laatste is onzinnig, want die Afrikaanse inslag zou de point of view van Jörgen verlaten. Als componist kies je natuurlijk een point of view en ik hoef nooit te illustreren dat hij in Afrika is want dat hadden we al door. Zo wordt er getrommeld als hij ergens in de shantytown rondzwerft, maar dat is realistisch geluid: alsof iemand in de verte op een trommeltje zit te spelen.ʼ 

Een cruciale scène tegen het einde van de film speelt zich af in de woestijn, wanneer we Jörgen door het brandende zand zien dwalen. De muziek neemt hier bijna het voortouw. ʽHier laat ik zijn westerse achtergrond het meeste los, de sopraansaxofoon begint onklassiek te spelen, dat wil zeggen er zitten etnische randen aan. Daar gebruik ik hele harde belachtige klanken, dat zijn exotische slaginstrumenten en daar begint de gitaar ook elektrischer en slideachtiger te worden. Dat is een soort desintegratie van Jörgens persoonlijkheid en daarom is die muziek zo anders dan de rest omdat hij in wezen zijn bestaan heeft opgegeven daar, hij wil dood. En dus mag de muziek ook zijn bindmiddel van westerse beschaving verliezen.ʼ

Liedje

Uiteindelijk is in de film drie kwartier aan originele score gekomen. Zimmerman vindt het lastig om aan te geven hoe lang hij aan dit project heeft gewerkt. ʽDat is daarom heel moeilijk te zeggen omdat ik dat niet helemaal in een ononderbroken stroom heb gedaan. Bij mij lopen projecten altijd door elkaar. Kijk, aan het componeren ben ik drie weken bezig geweest, maar dan wel verspreid over twee maanden.ʼ Zimmerman orkestreert en arrangeert zijn scores doorgaans zelf tijdens het componeren, alledrie gaan gelijk op. Ook dirigeert hij zijn muziek. Al vóór het draaien was men overeengekomen dat de muziek niet door een symfonieorkest moest worden uitgevoerd, maar door een kleinschaliger ensemble. Zimmerman: ʽGeen bombast dus en daarom heb ik een zestienmans ensemble samengesteld met een aantal strijkers, een aantal blazers, harp, piano, melodische percussie en gitaar.ʼ De opnames vonden plaats in de Power Sound Studio in Amsterdam. ʽDat is een fantastische, grote studio waar ik heel graag werk. De mixage vond plaats in België, bij Galaxy, maar daar was ik niet bij. Dat laatste is door een fenomenale mixer gedaan en ik was voor honderd procent gelukkig met het eindresultaat.ʼ Naast dat ene stuk van Beethoven is er tijdens de aftiteling ook nog een liedje, getiteld By Your Side, gezongen en gecomponeerd door Chagall van den Berg op tekst van Gioia van den Berg, beiden dochters van de regisseur. Zimmerman is zeer tevreden over het liedje en vindt het prima passen naast de andere muziek in de film. ʽHet is een mooi en talentvol lied, integer geproduceerd en niet hengelend naar top 40. Er is altijd wel iets in een film wat goed werkt en afkomstig is uit een andere bron en waarom zou je daar jaloers op zijn?ʼ 

Begin deze maand verscheen op iTunes een download van de soundtrack waarop naast twintig tracks van Zimmermans score ook het liedje van Chagall van den Berg staat alsmede enkele andere nummers die in de film als source muziek voorkomen. 

PS

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 159
Andere artikelen:
Cd-recensies
Gamescores - Krijgen steeds meer aanzien
Gent 2010 - Verslag
Willem Breuker - In memoriam
Boekbespreking - Filmmuziek van de toekomst
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy