Website
 Startpagina
 Over Score
 Contact
 Zoeken
Abonnees
Gebruikersnaam

Wachtwoord
 Aanmelden
Cinemusica Database
Zoeken  
  Componisten  
A-Z  
  Albums  
  Tracks  
Napoléon - Verslag
Score 178, 09 01 2015



NAPOLÉON VU PAR ABEL GANCE

Marathonvoorstelling van acht uur vliegt voorbij



Iedereen die enigszins op de hoogte is van de geschiedenis van de film weet dat er een monumentale film bestaat over Napoleon, een zwijgende zwart-wit productie met een even majestueuze muzikale omlijsting. Tijdens het zojuist afgesloten Holland Festival werd een nieuwe, vijfenhalf uur durende versie van het meesterwerk van Abel Gance vertoond. Carl Davis dirigeerde het Gelders Orkest manmoedig door zijn eigen originele score, die werd aangevuld met bestaande werken uit de klassieke muziek. De Ziggo Dome barstte op 15 juni jongstleden als het ware uit zijn voegen gedurende dit monsterevenement.

Geheel onbekend was Abel Gance niet voor het Holland Festival. Vijf jaar geleden werd in de Amsterdamse Stadsschouwburg zijn indringende J'accuse! (1919) vertoond met een nieuwe score die live werd uitgevoerd (zie Score 153). Die film duurde 165 minuten en zorgde voor een groots schouwspel. In 2012 was er de bijzondere voorstelling van 2001: A Space Odyssey (1968) met enkele door een symfonieorkest live gespeelde klassieke stukken. Jochem Valkenburg is programmeur muziek en muziektheater van het Holland Festival en legt uit waarom steeds vaker wordt gekozen voor film plus live muziek: ʽWij zijn een podiumkunstfestival. In principe komt film enigszins in die richting, maar zeker wanneer daar live muziek bij is. Napoléon is indertijd in Parijs in de Opera in première gegaan, dus ook de maker van de film beschouwde het toch als een kunstwerk dat dichtbij meer traditionele vormen van podiumkunst ligt, dichterbij misschien dan veel mensen denken als ze naar de bioscoop gaan.ʼ We hebben hier te maken met een evenement, aldus Valkenburg: ʽJuist door die live muziek verandert het hele karakter ervan. Uiteindelijk wordt het veel meer een gezamenlijke beleving die echt alleen op dat unieke moment in de tijd plaatsvindt. Dat komt dan erg overeen met een opera-uitvoering, een toneelstuk of een concert.ʼ
Napoléon is een legendarische film. Na de triomf bij de première in 1927 raakte de film alras in de vergetelheid, niet in de laatste plaats omdat hij sterk werd ingekort. Het is te danken aan de inzet en het niet aflatende enthousiasme van de Engelse filmhistoricus Kevin Brownlow dat Napoléon praktisch geheel in zijn oude staat is teruggekeerd. Waarom is dit jaar gekozen voor deze film? ʽWe hebben eerder een film van Abel Gance gehad in het festival, J'accuse!, met nieuw gecomponeerde muziek, dus er is een relatie met Gance. Van Napoléon is er een nieuwere versie van de film dan die eerder in Nederland vertoond is. Het is dertig jaar geleden dat die film in Nederland was en in de tussentijd is nog veel door Kevin Brownlow gesleuteld aan de film. Er zijn nieuwe scènes opgedoken en gemonteerd en ook zijn er scènes uitgehaald omdat men ontdekte dat er shots dubbel in de film voorkwamen. Maar uiteindelijk duurt de film nu langer dan de versie die hier ooit vertoond is, daar is ook nieuwe muziek bij gecomponeerd door Carl Davis. Dus dit is eigenlijk de Nederlandse première van deze versie van de film en we zijn als festival natuurlijk erg gebrand op bijzondere nieuwe dingen. Dus daarom dat dit een aantrekkelijke mogelijkheid voor ons was, ook omdat we dit samen konden doen met Mojo Concerts en met de Ziggo Dome, waar men ook vertrouwen heeft in een groots, spectaculair evenement. Het was voor ons ook interessant om een nieuwe zaal in het festival te hebben. En zo kwam alles mooi bij elkaar en we zijn erg gelukkig dat we het zo hebben kunnen realiseren.ʼ

Logistiek

De voorstelling op zondag 15 juni kan gerust een marathonvoorstelling worden genoemd die van 's middags 14.00 uur tot 's avonds 22.00 uur duurde met liefst drie pauzes - waaronder een pauze inclusief dinerbuffet. Wat kwam er bij deze logistieke operatie allemaal kijken? Valkenburg: ʽEen van de belangrijkste dingen is de dirigent en het orkest bij elkaar brengen. Daarnaast de enorme technische uitdaging: drie projectoren, die schermen, de enorme schaal plus het bijna militaire planningsgedeelte van de maaltijden. En daarnaast de publieksstromen gedurende het hele verloop van zo'n lange dag, van die simpele dingen als hoe vinden mensen hun weg tot de meest complexe technische projectievraagstukken. Er zitten behoorlijk wat voeten in de aarde, maar wat ons betreft dubbel en dwars waard.ʼ

Over de samenwerking met Carl Davis is Valkenburg lovend: ʽHij is niet alleen een geweldige componist, maar ook een fantastische dirigent en een bijzonder prettige man om mee te werken. Hij was heel enthousiast over dit project. Hij is niet de jongste, maar staat toch vijfenhalf uur te zwaaien en dat is puur uit liefde voor deze film. En dan die energie die hij - neem ik aan - ook van zijn eigen muziek krijgt en wij als kijkers met hem. Het is zo'n fantastische productie dat hij als een kind zo blij is dat hij het weer een keer kan doen, dus dat maakt het wel een stuk prettiger werken.ʼ

Carl Davis repeteerde twee volle dagen met het Gelders Orkest plus nog een generale repetitie in de zaal. ʽEigenlijk valt het wel mee. Vergeleken met een operaproductie of een ander orkestproject is het niet eens bijzonder veel tijd. Voor een groot deel is de muziek samengesteld uit bestaand repertoire: Beethoven, Berlioz, Mozart, ze komen allemaal voorbij en dat is repertoire dat zo'n orkest op zijn duimpje kent. De Eroïca, die ooit door Beethoven was opgedragen aan Napoleon of de Egmont ouverture die je voortdurend hoort, dat zijn stukken die dit orkest al honderden keren heeft gespeeld. Ze zijn nu net even in een ander verband ingemetseld en dat moet even gerepeteerd worden, maar de noten zelf kennen ze voor een groot deel al en dan is er natuurlijk nog het gedeelte dat Davis er zelf aan heeft toegevoegd, dat Eagle of Destiny thema dat technisch gezien niet heel veel obstakels meebrengt, dus dat kan uiteindelijk snel en efficiënt worden ingestudeerd.ʼ

De grote dag

De faam van Napoléon zit hem niet alleen in de muzikale omlijsting. Voor een zwijgende film uit 1927 zijn de indertijd volslagen nieuwe en revolutionaire film- en montagetechnieken als mobiel camerawerk en Polyvisionopnamen nog steeds adembenemend. Ondanks het vooruitzicht acht uur te moeten of mogen vertoeven in de immense Ziggo Dome vlogen de uren voorbij. Het vlotte ritme van de meeste stukken gaf de epische film een enorme vaart. Soms waren er de bekende klassieke stukken en dan weer de originele score van Davis, een weldadige mix die sommige nu toch wat oubollige dan wel wat al te melodramatische scènes aangenaam wisten te verfrissen. De score kende verder talloze strijdliederen, volksmuziek uit Corsica plus een plukje volkslied, zowel het Britse als de Marseillaise waarvan het ontstaan ook in prachtige beelden en muziek over het voetlicht kwam. Meestentijds was de muziek opgewekt met zo nu en dan een trieste noot en soms klonk zij uitgelaten humoristisch wat dan weer tot gelach onder het publiek leidde. Dat veelal oudere publiek was toch vrijwel immer in stil ontzag voor de weergaloze beeldenpracht. Misschien wel de grootste verdienste van de muziek was dat de klassieke stukken en de originele score naadloos in elkaar over wisten te gaan en aldus tot een uniform geheel wisten te geraken. Tegen het einde pakten Davis en het Gelders Orkest onder het wonder van de drie beeldschermen flink uit alsof hun leven ervan afhing, met Davis op volle sterkte. Na een stormachtig applaus riep de Amerikaan Kevin Brownlow op het podium die verwoordde wat menig toeschouwer in de zaal vast ook dacht: Napoléon is de beste film aller tijden met de grootste score ooit.

Terugblikkend op dit exceptionele evenement, merkt Carl Davis op: ʽOver de voorstelling ben ik zeer tevreden: een volle zaal, een prachtig orkest, een vlekkeloze technische ondersteuning, wat wil je nog meer!ʼ De wereldpremière van deze gerestaureerde versie vond in 2012 plaats in Oakland, Californië en werd een jaar later in Londen nog eens herhaald. Voor de derde productie, in Amsterdam, heeft Davis niets aangepast aan de muziek. Over de samenwerking met het Gelders Orkest: ʽNederlandse orkesten hebben heel veel ervaring opgedaan in het begeleiden van zwijgende films en voor het Gelders Orkest geldt dat ook. Ik had niet kunnen verwachten dat zij de werken van Haydn, Mozart en Beethoven zo prachtig zouden spelen, ook door een aantal uitzonderlijke solisten. Heel vaak zei ik tegen mezelf: dit is het beste spel ooit.ʼ 

                            Carl Davis Foto Richard Cannon
 
Hoe heeft Davis (77) in vredesnaam deze uitdaging fysiek doorstaan? Hij moest zich immers vijfenhalf uur letterlijk staande houden als dirigent. ʽEr was wel een kruk ter ondersteuning, maar die heb ik nauwelijks gebruikt. Om de acht uur durende voorstelling tot het einde vol te houden had ik de pauzes wel nodig. Behalve de fysieke inspanning is een hoge mate aan concentratie vereist om zowel vaardig te dirigeren als de synchronisatie met de film voortdurend te bewaken. De adrenaline die bij deze krachttoer vrijkomt biedt een extra fysieke en mentale stimulans die nodig is voor zo'n lang spektakel.ʼ De uitbundige reactie van het publiek na afloop was dan ook een welkome beloning voor de dirigent: ʽDat was echt geweldig. Het was een immense onderneming voor mij, zowel de voorbereiding als de uitvoering, maar als ik het enthousiasme weer voor de geest haal, dan is dat allemaal zeker de moeite waard geweest.ʼ

Jochem Valkenburg ten slotte over toekomstige film+muziekprojecten van het Holland Festival: ʽEr is binnen film een enorme reikwijdte en, zeg maar, dat domein zit op mijn radar, net als allerlei andere domeinen. Met het Holland Festival is het niet zo dat we een lijstje hebben wat we af moeten vinken: we moeten nog een opera, we moeten nog een film, we moeten nog een dit en dat, zo werkt dat niet. Wij kijken altijd per project. Is het bijzonder? Is dit iets wat we willen doen? Past dit in het festival? Zo ja, dan doen we het of het nou een film is of een dansvoorstelling. Het moet exclusief zijn, want er is het hele jaar door best veel met live muziek te zien. Wanneer het iets toevoegt aan het bestaande, dan is het voor ons interessant. En dat kan heel goed op het vlak van film weer voorkomen.ʼ 

PS

Gerelateerde links
 Startpagina

Score 178
Andere artikelen:
We'll Meet Again Kubrick - Boekbespreking
Gladiator in concert - Verslag
Dennis Braunsdorf - Interview
Rens Machielse - Interview
Napoléon - Verslag
Opties
Printer VersiePrinter Versie
VersturenVersturen

Login: Redactie | Abonnees | Top Pagina


© 2005 Stichting Cinemusica | Website by RISQ Consultancy